Në “Judit Seeks”, produksion belg në gjuhë holandeze, për afro dy orë shoshiten në skenë dy forca që shpesh përplasen me njëra-tjetrën: njerëzorja dhe agresiviteti. Përtej personazheve konstante, shfaqja mbështetet edhe te narratorët, që e çojnë ritmin përpara dhe e mbajnë publikun brenda qindra rrëfimeve që rrotullohen me shpejtësi. Kjo mënyrë ndërtimi e bën shfaqjen të duket si një udhëtim i menduar mirë, ku publiku nuk lejohet të shkëputet nga ajo që po ndodh në skenë.
Që në nisje, shfaqja i krijon publikut një ndjesi se gjithçka po përgatitet për një përballje të brendshme. Judit paraqitet si një e re që përballet me dilema ekzistenciale të kohëve moderne. Ajo ngre pyetje të drejtpërdrejta për mënyrën si funksionon bota, duke e vënë në dyshim idenë se për të ia dalë duhet të jesh njeri i keq. Rrëfimi nuk e trajton këtë si një slogan të thjeshtë, por si një gjendje që e kap personazhin, duke e shoqëruar atë me mendime e dyshime që sa vijnë e shtohen.
Shfaqja e vendos Juditën përballë një realiteti që e tjetërson njeriun. Në një botë ku vrasja duket se bëhet “e pranueshme”, fati i saj merr një figurë më të madhe simbolike, me një tis biblik, sikur ajo të shfaqet si “shpëtimtare e botës”. Megjithatë, ky rrëfim nuk synon të mbyllet me një përgjigje të vetme. Përkundrazi, skenat ndërtohen me shpejtësi, duke e futur njeriun—dhe vetë publikun—brenda një vale historish që ndërlidhen, lëvizin dhe krijojnë konfuzionin e qëllimshëm të asaj që po ndodh.
Te “Judit Seeks”, një moment kyç është përgatitja e publikut: Judit e pret atë ndërkohë që të pranishmit ulen në skenë, në një hapësirë që në këtë rast është Amfiteatri i Teatrit Kombëtar të Kosovës në Pallatin e Rinisë dhe Sportit. Duke u parë nga larg, ajo duket se është në mendime—por jo në mënyrën e zakonshme që do të prisnim. Për një kohë të shkurtër, në portretin e saj lexohet se s’është duke menduar për diçka të zakonshme, por për diçka që e ndan botën e saj të brendshme nga ajo që po shfaqet para syve.
“Judit Seeks” e shndërron dyshimin në rrëfim: njerëzorja dhe agresiviteti përplasen përballë publikut
Në shfaqjen teatrore “Judit Seeks”, barrën kryesore të personazhit e mban aktorja franceze Chloë Onyinye. Ajo shfaqet si boshti i gjithë shfaqjes, ndërsa herë pas here personazhi paraqitet edhe nga kolegët e saj. Judit shfaqet si një e re që ka pikëpyetje për çdo gjë që e rrethon: për sjelljet shoqërore, për marrëdhëniet me individë dhe për raportin e njeriut me natyrën. Kjo e bën figurën e saj më të ndërlikuar se një rol i thjeshtë. Në thelb, ajo duket se ka arritur në një përfundim të brendshëm: se ndoshta për të ia dalë në këtë botë duhet të jesh njeri i keq. Por shfaqja e mban pezull këtë ide, duke paralajmëruar se Judit nuk do të përfundojë domosdoshmërisht në të njëjtën rrugë.
Për të plotësuar atë që kërkon rrëfimi, përballë Juditës vjen psikologia që e konsulton. Kështu, shfaqja krijon një hapësirë ku dyshimet, frika dhe përfytyrimet e personazhit përballen me një strukturë që tenton ta shpjegojë gjendjen e saj. Narrativat e shpejta dhe lëvizja mes rrëfimeve e bëjnë gjithçka më intensive: publiku ndjek një proces që nuk ndalet vetëm në mendimin e personazhit, por e çon atë drejt konfrontimit me mënyrën si funksionon shoqëria, si interpretohet dhuna dhe si ndërtohet ideja se çfarë duhet të jetë njeriu.
“Judit Seeks” erdhi edhe si hapje e një teme më të gjerë brenda festivalit “Polip”. Me këtë shfaqje belge, është ngritur perden dhe është hapur diskutimi për çështje që lidhen drejtpërdrejt me qasjen ndaj njerëzores dhe me mënyrën si njeriu tenton të justifikojë agresivitetin. Shfaqja i drejtohet publikut si një përvojë teatrale ku rrëfimet shumohen, ritmi i shpejtë e mban shikimin aktiv dhe dilemat e Juditës e bëjnë temën të duket e prekshme. Në këtë kuptim, “Judit Seeks” nuk shfaqet si një histori lineare, por si një seri skenash që e mbajnë shikuesin brenda pyetjeve, pa i dhënë një qetësim të menjëhershëm.
Botuar fillimisht në Koha.net