Në bjeshkët shqiptare, jeta baritore vijon të mbetet një traditë e gjallë, e lidhur ngushtë me ritmin e natyrës. Në kullotat e gjelbra, ditët nisin herët dhe kërkojnë punë të vazhdueshme për t’i rënë mbarë shtegut, për të gjetur livadhet e përshtatshme dhe për të mbajtur tufën nën kontroll. Një peizazh i gjerë malor, me bar të freskët dhe shtigje që ndjekin relievin, është sfondi i kësaj mënyre jetese që përsëritet çdo sezon.
Një tufë e madhe delesh lëviz nëpër livadhet e hapura, duke ndjekur drejtimin e bariut. Lëvizja nuk është e rastësishme: ajo lidhet me kushte të motit, me disponueshmërinë e kullotës dhe me nevojën për ta çuar grupin në vendet ku bari është më i freskët. Në këto zona, bariu luan rolin kryesor jo vetëm në udhëheqjen e tufës, por edhe në vëzhgimin e terrenit. Çdo hap i tufës shoqërohet nga kujdesi që kërkon një ambient malor, ku distancat janë më të gjata dhe kushtet mund të ndryshojnë shpejt.
Për të kuptuar këtë realitet, mjafton të shikohet momenti kur deljet bashkohen, shpërndahen dhe më pas rifuten në një rrjedhë të organizuar lëvizjeje. Peizazhi, me kullota të gjelbra dhe hapësira të gjera, e bën të dukshme lidhjen mes kafshëve dhe njeriut që punon në terren. Fotoja e realizuar paraqet pikërisht këtë bashkëjetesë: një tufë e madhe delesh që po kalon nëpër livadh, nën drejtimin e bariut, ndërsa natyra e bjeshkëve mbetet element mbizotërues i skenës.
Jeta baritore ruan ritmin e kullotës dhe kujdesin e përditshëm
Edhe pse bjeshkët duken si një hapësirë e qetë, puna baritore kërkon vëmendje të vazhdueshme. Bariu duhet të sigurojë që kafshët të mos devijojnë shumë larg dhe që të mos ndodhin situata që i vënë në rrezik, qoftë nga terreni i vështirë, qoftë nga ndryshimet në kushte. Në këtë kontekst, drejtimi i tufës bëhet pjesë e përditshme e ritmit të punës: herë u jepet udhë kafshëve drejt një pjese më të mirë për kullotë, herë bëhet kontroll për të mbajtur grupin të bashkuar.
Tradicioni baritor ka edhe një anë tjetër: ai tregon se si njeriu përshtatet me mjedisin. Kullotat në lartësi kanë karakteristikat e tyre, dhe barinjtë i njohin mirë rrugët që të çojnë te livadhet ku deljet mund të ushqehen pa vështirësi. Lëvizja nëpër bjeshkë lidhet me menaxhimin e shfrytëzimit të kullotave gjatë sezonit, duke synuar të mos e shterojë një zonë shumë shpejt. Në këtë mënyrë, jeta baritore bëhet një bashkëpunim i vazhdueshëm mes natyrës dhe punës së njeriut.
Panorama e bjeshkëve shqiptare shfaq një detaj tjetër që shpesh lidhet me këtë mënyrë jetese: harmonia mes peizazhit dhe aktivitetit ditor. Kullotat e gjelbra, hapësirat e hapura dhe lëvizja e tufës japin një pamje ku çdo element ka rolin e vet. Në qendër është bariu, i cili e mban situatën nën kontroll dhe e udhëheq tufën në rrugën e saj. Kjo skenë, e kapur në një fotografi që tregon një peizazh të gjerë malor me kullota, e përçon qartë se jeta baritore nuk është vetëm një imazh pastoral, por një punë reale që kërkon përgjegjësi.
Ndërsa moti dhe stina ndikojnë në llojin e kullotës dhe në mënyrën si lëvizet në terren, bariu vazhdon të ndjekë nevojat e tufës. Deljet kërkojnë bar, bariu kërkon rrugën e duhur, ndërsa bjeshka shërben si hapësirë ku gjithçka ndodh sipas kushteve të saj. Kështu, tradita e barinjve dhe jeta në bjeshkë vazhdon të ruajë identitetin e saj, duke u shfaqur çdo sezon me të njëjtin kujdes: drejtimin e tufës, zgjedhjen e kullotës dhe menaxhimin e kohës në natyrë.
Botuar fillimisht në Bota Sot