Shkencëtarët në Japoni po zhvillojnë një ilaç eksperimental në formë injeksioni, i cili synon të nxisë rritjen e dhëmbëve të rinj te njerëzit. Projekti ka potencial të ndikojë te trajtimet për disa forma të mungesës së dhëmbëve, duke hapur një rrugë të re krahas metodave tradicionale si implantet, urat apo protezat.
Trajtimi mban emrin TRG035 dhe bazohet në një mekanizëm biologjik të synuar: një antitrup që bllokon proteinën USAG-1. Kjo proteinë vepron si një frenë në zhvillimin e dhëmbëve, pra ndikon në mënyrën se si formohen strukturat dentare gjatë procesit biologjik. Ideja është që, duke e neutralizuar këtë “frenë”, të krijohen kushte që dhëmbët të zhvillohen.
Në vitin 2024, Spitali Universitar i Kiotos, në bashkëpunim me Spitalin Kitano dhe kompaninë Toregem Biopharma, nisi provën e parë klinike te njerëzit. Faza e parë e studimit është projektuar që të vlerësojë kryesisht sigurinë e trajtimit dhe dozën e përshtatshme. Në këtë moment nuk synohet ende të vërtetohet nëse ilaçi mund t’i kthejë dhëmbët pacientëve, por të shihet nëse qasja është e tolerueshme dhe e kontrollueshme.
TRG035 synon të nxisë rritjen e dhëmbëve përmes bllokimit të USAG-1
Përpjekjet kërkimore lidhen edhe me pyetjen nëse njerëzit mund të kenë një lloj “seti të tretë” dhëmbësh. Në shpjegimet bazë të stomatologjisë, zakonisht përmenden dy sete: dhëmbët e qumështit dhe dhëmbët e përhershëm. Megjithatë, zhvillimi embrional i dhëmbëve është më i ndërlikuar, dhe studiuesit japonezë po eksplorojnë mundësinë që disa struktura dentare të pazhvilluara të mund të aktivizohen biologjikisht.
Një nga të dhënat që e ka shtyrë këtë drejtim kërkimi është hiperdontia, një gjendje në të cilën disa njerëz zhvillojnë më shumë dhëmbë se numri normal. Por autorët e studimeve theksojnë se ideja se çdo person ka patjetër një “set të tretë” të plotë dhëmbësh që thjesht pret të aktivizohet, duhet trajtuar me kujdes. Përkundrazi, fokusi është te potenciali biologjik për formimin e dhëmbëve të rinj, jo te një komplet i gatshëm që vetëm duhet “të zgjohet”.
Si funksionon ilaçi eksperimental? Në qendër qëndron proteina USAG-1, e cila ndërhyn në rrugët biologjike që kontrollojnë zhvillimin e dhëmbëve, përfshirë sinjalizimin BMP. Ekipi i udhëhequr nga dr. Katsu Takahashi ka treguar në eksperimente me kafshë se bllokimi i USAG-1 me një antitrup neutralizues mund të nxisë formimin e dhëmbëve. Më pas, në një studim të publikuar në vitin 2021 në revistën shkencore Science Advances, administrimi i antitrupit anti-USAG-1 riktheu formimin e dhëmbëve te modele minjsh me mungesë kongjenitale të tyre dhe nxiti formimin e dhëmbëve të rinj te disa kafshë. Rezultatet preklinike u zgjeruan edhe më tej te kafshë të tjera, çka hapi rrugën drejt krijimit të kandidatit njerëzor TRG035.
Kjo qasje synon të sjellë një ndryshim të madh në stomatologji. Aktualisht, kur mungojnë dhëmbë, zëvendësimi bëhet kryesisht me implante, ura ose proteza. Këto metoda janë të konsoliduara dhe efektive, por e zëvendësojnë dhëmbin mekanikisht. Ndërsa ideja e TRG035 është krejt tjetër: jo të vendoset një strukturë artificiale, por të nxitet vetë organizmi të formojë një dhëmb biologjik. Megjithatë, studiuesit nuk po orientohen fillimisht te personat që kanë humbur dhëmbë nga kariesi apo nga trauma.
Faza e parë e provës te njerëzit u projektua për burra të shëndetshëm nga 30 deri në 65 vjeç, me të paktën një molar të munguar. Objektivi kryesor mbetet siguria, ndërsa vetëm nëse rezultatet tregojnë se ilaçi është i sigurt dhe funksional, trajtimi mund të kalojë në studime më të mëdha. Sipas planifikimeve, pas fazës së parë parashikohej një studim i fazës IIa te pacientë me mungesë kongjenitale të dhëmbëve, me fokus të veçantë te oligodontia—një rast kur një person lind pa gjashtë ose më shumë dhëmbë. Për momentin, për ata që kanë dhëmbë të munguar, implantet, urat dhe protezat vazhdojnë të jenë zgjidhjet e provuara dhe të disponueshme. Por nëse bllokimi i USAG-1 do të japë te njerëzit të njëjtat rezultate si në modelet shtazore, stomatologjia mund të marrë një metodë të re, që lidhet jo vetëm me zëvendësimin e një dhëmbi të humbur, por me nxitjen e trupit për të krijuar një të ri.
Botuar fillimisht në Telegrafi
