Mungesa e dhimbjes në gjoks nuk e përjashton mundësinë që zemra të mos po merr furnizimin e duhur me gjak dhe oksigjen. Një gjendje e tillë quhet ishemi e heshtur e miokardit: muskuli i zemrës ka nevojë për më shumë oksigjen, por furnizimi është i pamjaftueshëm, pa u shoqëruar domosdoshmërisht nga simptoma të dallueshme te personi. Pikërisht për këtë arsye, vlerësimi i faktorëve të rrezikut dhe kontrolli mjekësor mbeten shumë të rëndësishëm edhe kur gjithçka “duket në rregull”.
Kur qarkullimi i gjakut nuk i plotëson kërkesat e zemrës, shfaqet ishemia e miokardit. Në formën e heshtur, shenjat tipike paralajmëruese si dhimbja në gjoks mund të mungojnë. Një shkak i shpeshtë është ateroskleroza, pra grumbullimi i pllakave në muret e arterieve, që e ngushton hapësirën ku kalon gjaku. Gjatë aktivitetit, kur zemra ka nevojë për më shumë oksigjen, qarkullimi i kufizuar mund të mos jetë i mjaftueshëm. Përveç aterosklerozës, ishemia mund të lidhet edhe me çrregullime të enëve të vogla të gjakut ose me spazma të arterieve koronare.
Është e rëndësishme të bëhet dallimi mes ishemisë së heshtur dhe infarktit të heshtur. Ishemia nënkupton furnizim të pamjaftueshëm të zemrës me oksigjen, ndërsa infarkti nënkupton vdekjen e një pjese të muskulit të zemrës si pasojë e ishemisë. Prandaj, zbulimi i ishemisë së heshtur nuk do të thotë automatikisht se personi ka kaluar një infarkt. Gjithsesi, fakti që s’ka dhimbje nuk e ul nevojën për vlerësim, sepse gjendja tregon një problem të mundshëm të furnizimit të zemrës.
Ishemia e heshtur: pa dhimbje, por jo domosdoshmërisht pa rrezik
Një grup që duhet të marrë më shumë vëmendje është ai i personave me diabet. Diabeti rrit rrezikun për sëmundje koronare dhe, te disa pacientë, mund të ndikojë edhe në perceptimin e dhimbjes. Një shpjegim i mundshëm lidhet me dëmtimin e nervave që marrin pjesë në përcjelljen e sinjaleve nga zemra. Por mekanizmat që bëjnë që njëri person të ndjejë dhimbje, ndërsa një tjetër ta kalojë pa u vërejtur, nuk janë zbardhur plotësisht. Episodet e heshtura mund të shfaqen edhe te individë që nuk kanë pasur kurrë anginë, por edhe te ata që kanë kaluar infarkt ose kanë pasur herë pas here dhimbje nga sëmundja koronare. Madje, te i njëjti pacient mund të alternohen periudha me dhe pa dhimbje.
Në vlerësimin e rrezikut, përveç diabetit, rëndësi kanë edhe faktorë të tjerë: duhanpirja, tensioni i lartë i gjakut, kolesteroli i lartë dhe historia familjare e sëmundjeve të hershme të zemrës. Po ashtu, sëmundja kronike e veshkave rrit më tej rrezikun kardiovaskular. Këto të dhëna ndihmojnë për të kuptuar se sa e mundshme është që zemra të mos marrë oksigjenin e duhur, edhe nëse personi nuk raporton shqetësime.
Sa i përket zbulimit të ishemisë së heshtur, diagnostikimi kërkon prova objektive se në rrethana të caktuara muskuli i zemrës nuk po merr mjaftueshëm oksigjen. Varësisht nga situata klinike, mjekët mund të përdorin teste të ngarkesës fizike, stres-ekokardiografi ose ekzaminime të perfuzionit të miokardit. Një EKG normale në qetësi nuk e përjashton isheminë, pasi ajo mund të shfaqet vetëm herë pas here ose gjatë aktivitetit. Për të vlerësuar arteriet koronare dhe ngushtimet e mundshme mund të përdoren CT-koronarografia dhe koronarografia invazive. Megjithatë, rezultatet interpretohen së bashku me funksionin e zemrës dhe, kur është e nevojshme, me teste që vlerësojnë isheminë.
Nuk çdo pacient ka nevojë për çdo ekzaminim dhe jo çdo ngushtim i arteries do të thotë automatikisht se ekziston ishemi. Këtë e ilustron edhe studimi i randomizuar DIAD: në të morën pjesë 1.123 persona me diabet tip 2 pa simptoma të sëmundjes koronare. Studimi tregoi se testimi rutinë i perfuzionit të zemrës nuk e uli ndjeshëm numrin e infarkteve apo vdekjeve nga shkaqet kardiake gjatë rreth pesë vjetëve ndjekje. Kjo përforcon idenë se pacientët me diabet, por pa simptoma, nuk duhet të dërgohen automatikisht për ekzaminime të ishemisë, ndërsa kontrolli i faktorëve të rrezikut mbetet thelbësor.
Ishemia e heshtur mund të mbetet e pazbuluar deri në momentin e shfaqjes së infarktit apo arrestit kardiak. Ajo mund të kontribuojë edhe në çrregullime të rrezikshme të ritmit të zemrës, por rreziku individual varet nga disa faktorë dhe jo vetëm nga prania apo mungesa e dhimbjes. Trajtimi përshtatet sipas ndryshimeve në enët e gjakut, funksionit të zemrës dhe sëmundjeve të tjera që mund të ketë personi. Ai mund të përfshijë barna që zvogëlojnë isheminë, ulin kolesterolin dhe kontrollojnë tensionin, si dhe terapi antiagregante kur ka indikacion. Aspirina dhe barna të tjera nuk duhet të fillohen pa këshillën e mjekut, sepse përfitimi duhet të peshohet kundrejt rrezikut të gjakderdhjes.
Zbulimi i ishemisë së heshtur nuk e nënkupton automatikisht nevojën për stent apo bypass. Vendimi varet nga vendndodhja dhe shkalla e ngushtimit, funksioni i barkushes së majtë dhe përfitimi i pritshëm nga ndërhyrja. Përtej trajtimit, masat praktike janë të rëndësishme: ndërprerja e duhanit, kontrolli i tensionit, kolesterolit dhe sheqerit në gjak, ushqyerja e shëndetshme dhe ruajtja e peshës së përshtatshme. Aktiviteti fizik duhet të përshtatet me gjendjen shëndetësore dhe me planin e dakorduar me mjekun. Në çdo rast, nëse shfaqen presion i ri në gjoks, gulçim i papritur apo shqetësime të tjera, duhet kërkuar vlerësim mjekësor.
Botuar fillimisht në Telegrafi