Drejtori i “Global Crisis Group”, Ilir Kulla, ka deklaruar se besimi fetar dhe atdheu janë të lidhura ngushtë me njëra-tjetrën. Gjatë një interviste në emisionin “Matrix”, të moderuar nga Mehmet Kalisi, ai ka folur edhe për rrezikun që i vjen Kosovës nga përçarjet mbi baza fetare, si dhe për mënyrën se si këto çështje mund të përdoren për qëllime politike.
Kulla e vendosi diskutimin në raportin mes fesë, identitetit kombëtar dhe interesave politike në Kosovë. Ai theksoi se tema të tilla nuk janë të izoluara, por kanë ndikim të drejtpërdrejtë në mënyrën se si shoqëria kupton veten dhe e ruan atdheun. Në këtë kontekst, ai u shpreh se “pa fe nuk ka atdhe”, duke e lidhur besimin me identitetin dhe me ruajtjen e vazhdimësisë historike e kombëtare.
Gjatë bisedës, Kulla iu kthye edhe pyetjes se cilat vende mund të kenë interes për të nxitur përçarje fetare në Kosovë. Sipas tij, një interes i tillë e ka Serbia, ndërsa vendet e tjera, sipas argumentit të tij, nuk kanë motive që shqiptarët të ndahen mbi baza fetare. Ai e lidhi këtë me planifikime historike të Serbisë dhe me qasjen që, sipas Kullës, është ndërtuar “që në krye të herës” kur ajo vendosi të themelonte shtetin e vet në kurriz të shqiptarëve.
Kur feja instrumentalizohet, shfaqet rreziku i përçarjes
Ilir Kulla tha se Serbia ka pasur në plan një lloj “pastrimi” etnik të shqiptarëve. Sipas tij, përpjekjet për të përdorur identitetin fetar për qëllime politike kanë qenë pjesë e një strategjie më të gjerë që synonte të ndryshonte raportet shoqërore dhe përbërjen kombëtare. Ai argumentoi se përçarjet mbi baza fetare nuk lindin rastësisht, por mund të nxiten në mënyra që i shërbejnë interesave të caktuara shtetërore.
Në vijim, Kulla theksoi se këto çështje janë analizuar edhe më herët dhe i lidhi me historinë e konfliktit në ish-Jugosllavi, ku, sipas tij, feja u shfrytëzua për qëllime politike. Ai tha se “ne kemi analizuar këto tema” dhe shtoi se vetëm serbët kanë dashur një shtet doktrinar fetar. Në këtë arsyetim, ai tha se vetëm ata kanë arritur të zhvillojnë edhe një “luftë fetare” në ish-Jugosllavi, duke përdorur besimin si mjet për objektiva politike.
Sipas deklarimeve të tij, përdorimi i identitetit fetar për qëllime politike solli shkatërrimin e ish-Jugosllavisë. Kulla e përshkroi atë si një nga shtetet më të zhvilluara të kohës dhe kujtoi se shkatërrimi ndodhi përmes një konflikti që, sipas tij, zgjati “katër apo pesë vite”. Në këtë mënyrë, ai e lidhi mekanizmin e instrumentalizimit të fesë me pasojat konkrete që solli në hapësirën rajonale, duke e vendosur Kosovën brenda një leximi më të gjerë historik të marrëdhënieve mes identitetit, politikës dhe interesave.
Diskutimi i Kullës u zhvillua në kuadër të debatit për ndikimin e fesë në identitetin kombëtar dhe përpjekjet për të shmangur përçarjet mbi baza fetare në shoqërinë kosovare. Në këtë trajektore, ai solli si element qendror idenë se betimi i identitetit të bashkëjetesës nuk mund të lihet në dorë të skenarëve politikë, sidomos kur, sipas tij, ka aktorë që synojnë ndarje të brendshme.
Botuar fillimisht në Bota Sot
