Romani i Ibrahim Kadriut “Ikja si zgjidhje” vjen si një vepër që nuk mjaftohet vetëm me një dramë individuale, por e shndërron përjetimin personal në një udhëtim që prek trishtimin dhe humbjen e shpresave. Kapitujt e librit, të ndërtuar si një renditje emocionesh, sjellin tek lexuesi një atmosferë të rëndë, ku rrëfimi lëviz mes tronditjes dhe rënies së ngadaltë të besimit se gjithçka mund të përmirësohet.
Në qendër të kësaj historie qëndron “fati tragjik” i brezave, një motiv që shfaqet si një linjë që përcjell ngjarje dhe përjetime në kohë. Te romani, ky fat nuk paraqitet si diçka e rastësishme, por si një ndërthurje që e shoqëron karakterin kryesor, Mal Coli, duke marrë formë përmes copëzave të fatit të tij. Kështu, ajo që nis si përballje e një personazhi me botën, gradualisht kuptohet edhe si përvojë kolektive.
Vepra e Ibrahim Kadriut “Ikja si zgjidhje” përshkruhet si reperkursive, pra si një dramë që kthehet mbi vete dhe përforcon peshën e ngjarjeve, duke sjellë tronditje të shumta dhe rënie të pritshme në drejtimin më të vështirë. Ajo lidhet me dëshpërimin, vuajtjen dhe humbjen personale, të cilat shpesh kulmojnë me fatkeqësi rrethanore që rezultojnë të papërballueshme. Narracioni mban një vijë të hollë që e mban lexuesin afër brendësisë së personazhit dhe e bën përjetimin të ndihet i drejtpërdrejtë, edhe kur ngjarjet kanë nuancë të përgjithshme.
Një element i rëndësishëm në roman është mënyra si rrëfimi i ndërlidh episodet. Thurja e ngjarjeve, ndërtimi i lidhjeve mes pjesëve të tekstit dhe mënyra si personazhet e pasurojnë botëkuptimin e tyre, krijojnë një strukturë të brendshme që e mban veprën në një ritëm të qëndrueshëm. Ky rrëfim i organizuar jo vetëm që shpjegon çfarë ndodh, por edhe tregon si lidhen përjetimet me njëra-tjetrën dhe si formësohet ideja që qëndron nën sipërfaqe: fati shfaqet si paracaktim gjithëkohor, i pashmangshëm, shkatërrimtar.
“Ikja si zgjidhje”, e Ibrahim Kadriut, është romani më i ri i autorit të njohur dhe një prej shkrimtarëve më prolifikë të letërsisë sonë. Në leximin e tij, vepra ofron një përballje me një fakt historik të pamohueshëm që lidhet me njeriun shqiptar, në të dyja anët e kombit të ndarë. Në këtë kuptim, trishtimi dhe humbja nuk paraqiten si ndjesi të izoluara, por si përvojë që ka prekur me mijëra njerëz në të kaluarën e këtij trualli gjatëkohë të pushtuar, duke u kthyer në një kujtesë që përsëritet.
Fati tragjik i brezave: si e shpalos Kadriu dramën e Mal Colit
Motivi qendror i romanit qëndron te “fati tragjik” i brezave që kalon përmes personazhit kryesor, Mal Coli. Përshkrimi i përvojave të tij nuk mbetet vetëm në nivelin e ngjarjeve, por merr karakter përfaqësues për përvojat e brezave nëpër kohë. Me këtë qasje, vepra arrin të tregojë se si vuajtja dhe humbja personale mund të lidhen me një model më të gjerë përjetimesh, ku ndodhitë shfaqen si pjesë e një zinxhiri më të gjatë. Kjo e bën romanin të funksionojë edhe si dramë, edhe si reflektim letrar mbi atë çfarë mbetet pas një jete të kushtëzuar nga rrethanat.
Në fund të fundit, “Ikja si zgjidhje” ndërton një narracion ku lexuesi përballet vazhdimisht me ndjesi të errëta: dëshpërim, vuajtje dhe humbje që shpesh përkthehen në fatkeqësi të papërballueshme. Narracioni, i shtruar me kujdes dhe i mbajtur me një vëmendje të veçantë ndaj rrjedhës së ngjarjeve, e bën të qartë se vepra nuk synon të japë thjesht një histori, por të krijojë një përvojë leximi ku tronditja dhe rënia e shpresave shfaqen si pjesë e një tërësie më të madhe. Kështu, romani i Ibrahim Kadriut kthehet në një rrugëtim letrar që e lidh individin me peshën e kohës dhe e vendos “ikjen” si një ide që vjen nga brenda realitetit të vështirë.
Botuar fillimisht në Koha.net
