Instituti i Kosovës për Drejtësi (IKD) ka nisur një nismë që synon të vendosë përgjegjësi penale për dy situata të lidhura me mosrespektimin e vendimeve institucionale dhe keqpërdorimin e parasë publike. Nisma lidhet me moszbatimin e vendimeve të Gjykatës Kushtetuese dhe me përdorimin e resurseve publike për qëllime elektorale, duke i kërkuar Kuvendit të bëjë ndryshime në Kodin Penal.
Sipas planit të IKD-së, kjo çështje do të trajtohet në Kuvend përmes një propozimi për përfshirjen e të dy veprave si vepra penale. Për ta çuar këtë iniciativë përpara, Instituti ka nisur në Prishtinë mbledhjen e nënshkrimeve nga qytetarët, të nevojshme që nisma të kalojë në procedurat parlamentare.
Hulumtuesi i lartë i IKD-së, Gëzim Shala, ka shpjeguar pse e konsideron të domosdoshme këtë ndryshim. Ai ka theksuar se aktgjykimet e Gjykatës Kushtetuese janë të detyrueshme për të gjitha institucionet dhe për të gjithë zyrtarët publikë. Sipas tij, këto aktgjykime janë ekuivalente me norma kushtetuese dhe nuk gëzojnë mbrojtje penale, gjë që sipas IKD-së e bën të nevojshme kriminalizimin e moszbatimit të qëllimshëm.
“Aktgjykimet e Gjykatës Kushtetuese janë të detyrueshme për të gjitha institucionet, gjithë zyrtarët publikë, janë ekuivalente me norma kushtetuese, ato nuk gëzojnë mbrojtje penale. Për këtë arsye kjo nismë synon që ta kriminalizojë moszbatimin e qëllimshëm të aktgjykimeve të Gjykatës Kushtetuese”, ka deklaruar Shala. Përmes këtij formulimi, IKD synon të qartësojë se synohet ndëshkimi i veprimit të qëllimshëm, jo çdo rast i pamundësisë apo interpretimit të gjerë.
IKD-ja kërkon që vendimet e Kushtetueses të kenë pasojë penale
Në kuadër të propozimit, IKD-ja ka përmendur edhe veprën e dytë penale që synohet të futet në Kodin Penal. Hulumtuesi i lartë i Institutit, po ashtu ka shpjeguar se qëllimi nuk është ndalimi i përdorimit të parasë publike për mirë publik, por vendosja e kufirit kur burimet publike përdoren për qëllime elektorale. Sipas tij, synohet të shmanget krijimi i një gare të pabarabartë mes partive politike, kur për fushatë përdoren resurse që i takojnë publikut.
Për procedimin e kësaj nisme në Kuvend nevojiten së paku 10 mijë nënshkrime nga qytetarët. IKD-ja po e shoqëron procesin me mbledhje nënshkrimesh në Prishtinë, duke bërë që qytetarët të kenë mundësinë ta mbështesin kërkesën për ndryshime ligjore dhe të ndikojnë që iniciativa të kalojë në fazën parlamentare.
Hulumtuesi i lartë i IKD-së, Naim Jakaj, ka theksuar se qytetarët duhet ta mbështesin nismën. Ai ka argumentuar se iniciativa ka për qëllim forcimin e llogaridhënies dhe rritjen e besimit në institucionet e Kosovës. Jakaj ka theksuar se gjatë kohës kur zhvillohet fushata zgjedhore, qeveria nuk duhet të ndajë mjete në mënyrë të paparashikueshme për kategori të caktuara, por veprime të tilla, sipas tij, do të duhej të ishin të planifikuara paraprakisht. Ai ka përmendur si shembull idenë se shpërndarja e mjeteve nuk duhet të duket si e lidhur me momentin e fushatës, siç mund të ndodhë kur, sipas analogjisë së tij, një student apo pensionist t’i pranojë mjetet në xhirollogari në kohë të afërt me fushatën.
Ndërkohë, një numër qytetarësh kanë vlerësuar se iniciativa do të ndikojë në mbrojtjen e interesit publik dhe në respektimin e rendit kushtetues. Ata kanë theksuar se paraja publike është publike dhe nuk duhet të marrë drejtim tjetër përveç interesit të përgjithshëm. Në këtë logjikë, qytetarët kanë argumentuar se çdo iniciativë që synon një të mirë të përbashkët duhet të ketë sa më shumë mbështetje nga njerëzit, në mënyrë që kërkesa të ketë peshë dhe legjitimitet në procesin institucional.
Botuar fillimisht në Koha.net