Qeveria e re e Hungarisë ka nisur një proces të gjerë ndryshimesh politike dhe kushtetuese, duke propozuar një kufizim të mandatit të kryeministrit në maksimum tetë vjet. Masa është paraqitur si një mënyrë për të penguar rikthimin në pushtet të Viktor Orbanit dhe për të vendosur, sipas logjikës së ndryshimeve, më shumë kontroll demokratik në vend.
Projekt-amendamenti u dorëzua të mërkurën, vetëm pak më shumë se një javë pasi qeveria e re mori detyrën. Propozimi vjen në një periudhë të ndjeshme politike, kur qeveria e re po përpiqet të ndikojë drejtpërdrejt te rregullat kryesore të funksionimit të shtetit dhe te mënyra si zgjasin dhe rivendosen mandatet në krye të qeverisë.
Te drejtimi i qeverisë së re është Peter Magyar. Ai, së bashku me partinë e tij Tisza, ka paraqitur këtë ndryshim si një hap fillestar të një axhende më të gjerë. Projekti parashikon kufizimin e mandatit të kryeministrit, duke e bërë në praktikë më të vështirë rikthimin e Orbanit në këtë post. Propozimi shihet edhe si pjesë e përpjekjes për të ndryshuar Kushtetutën, e cila, gjatë qeverisjes së Orbanit dhe partisë së tij Fidesz, është rishkruar dhe modifikuar në mënyrë të njëanshme më shumë se dhjetëra herë.
Gjatë më shumë se dy vjetëve fushatë, Magyar ka premtuar vazhdimisht vendosjen e kufizimeve të mandateve. Ai i ka paraqitur ato si element kyç të një reforme më të gjerë, e cila synon rikthimin e kontrollit demokratik dhe rivendosjen e balancës së pushteteve brenda sistemit politik hungarez. Në këtë kuadër, amendamenti i ri vlerësohet si përmbushje e një premtimi që kishte kohë që po i qëndronte në qendër të strategjisë politike të qeverisë së re.
Pas fitores bindëse të partisë së tij në zgjedhjet e muajit të kaluar, analistët kanë paralajmëruar se qeveria e re do të përballet me sfida të mëdha. Ndër to përmendet nevoja për rindërtimin e shërbimeve publike, të cilat janë dobësuar gjatë viteve të fundit, si dhe përballja me një ekonomi që raportohet se ndodhet në stagnim. Ndërkaq, situata bëhet më e ndërlikuar nga fakti se, edhe pas ndryshimeve në qeveri, një pjesë e besnikëve të Fidesz vazhdojnë të mbajnë pozita në administratë, në media dhe në sistemin gjyqësor.
Kufizimi i mandatit synon ta “ngushtojë” rikthimin në krye të qeverisë
Projekt-amendamenti, sipas mënyrës si është formuluar dhe si po interpretohet nga vëzhguesit politikë, synon të krijojë një pengesë reale për mundësinë e rikthimit të Orbanit në postin e kryeministrit. Me një tavan prej tetë vjetësh, ndryshimi synon të ndërtojë një kufi të qartë për kohëzgjatjen e mandatit, duke e bërë më të vështirë që një figurë e vetme politike të ruajë kontrollin mbi drejtimin e qeverisë për një periudhë të gjatë, pa ndërprerje dhe pa një rotacion më të shpejtë.
Dorëzimi i amendamentit të mërkurën shënon edhe ritmin e hershëm të qeverisë së re: më pak se një javë pas marrjes së detyrës, mazhoranca e re ka zgjedhur të fokusojë energjitë te rregullat kushtetuese. Kjo e vendos propozimin në qendër të diskutimeve të brendshme politike dhe e bën atë një pikë referimi për rrugën që Magyar dhe Tisza synojnë të ndjekin për të riformatuar sistemin. Ndërkohë, debati publik do të vazhdojë të përqendrohet te mënyra si do të përballen pretendimet për rikthim balancash me realitetin institucional, duke pasur parasysh se një pjesë e strukturave të administratës dhe të institucioneve të lidhura me drejtësinë dhe informimin mendohet se mbeten ende nën ndikimin e rrjeteve të ngritura gjatë viteve të Fidesz.
Botuar fillimisht në Koha.net