Afrohet shfaqja e radhës e “Hënës Blu”, fenomeni astronomik që pritet të vërehet në orët e para të 1 qershorit. Edhe pse tingëllon si një ngjarje e pazakontë që lidhet me ngjyrën e qiellit, Hëna nuk do të marrë ngjyrë blu. Termi “Hënë Blu” nuk lidhet me pamjen, por me mënyrën se si regjistrohen ciklet hënore brenda vitit kalendarik.
Ekzistojnë dy përkufizime të ndryshme për Hënën Blu. Versioni më i vjetër i referohet hënës së tretë të plotë brenda një sezoni që përfshin gjithsej katër hëna të plota dhe njihet si “Hënë Blu sezonale”. Ndërkaq, më vonë u përhap një interpretim tjetër: Hëna Blu është hëna e dytë e plotë brenda të njëjtit muaj. Hëna e plotë që bie më 31 maj është pikërisht brenda këtij rasti.
Pas kësaj, kjo Hënë e veçantë do të ketë edhe një karakteristikë shtesë: do të cilësohet si “mikrohënë”. Ky term përdoret kur Hëna ndodhet në pikën më të largët të orbitës së saj në krahasim me Tokën. Për rrjedhojë, në qiell do të duket pak më e vogël se një hënë e plotë e zakonshme, dhe ndryshimi bëhet edhe më i dukshëm kur e krahason me një superhënë të plotë.
Sipas të dhënave astronomike, një mikrohënë mund të duket rreth 7% më e vogël se një hënë e plotë mesatare, ndërsa në krahasim me një superhënë, madhësia vizuale shkon deri në 14% më pak. Pra, edhe pse quhet Hënë Blu, ky nuk është aspak rasti i një ngjyrosjeje të pazakontë, por i një kombinimi mes rregullimeve kalendarike dhe pozicionit të saj në orbitë.
Hëna Blu e 1 qershorit: kur shfaqet dhe ç’ndodh në qiell
Hëna Blu do të jetë e dukshme në orët e para të 1 qershorit, afërsisht në orën 4:06 të mëngjesit. Në qiell, ajo pritet të shfaqet pranë yllit të kuq Antares, në konstelacionin e Akrepit. Më pas, Hëna do të kalojë drejt Ofiukusit. Koha e saktë është ajo që e bën këtë fenomen të dallueshëm për vëzhguesit, ndërsa lidhja me Antaresin ndihmon për orientim në qiell.
Po ashtu, në horizont qëndron edhe një tjetër “Hënë Blu sezonale”: vlerësohet të shfaqet më 21 gusht 2032. Për ta kuptuar më mirë pse ndodh kjo, duhet parë kohëzgjatja e ciklit hënor. Cikli përfundon afërsisht çdo 29.5 ditë, prandaj zakonisht në një vit kalendarik numërohen rreth 12 hëna të plota. Megjithatë, 12 cikle hënore korrespondojnë me afërsisht 354 ditë, jo me 365 ditë sa ka viti.
Kjo diferencë bën që periodikisht të shfaqet një hënë e plotë shtesë, e 13-të, e cila quhet Hënë Blu. Edhe pse në anglisht shprehja “once in a blue moon” përdoret për diçka jashtëzakonisht të rrallë, fenomeni nuk është aq i pazakontë kur e shikon nga këndvështrimi astronomik. Për shembull, shkurti nuk mund të ketë kurrë një Hënë Blu mujore, për shkak të kohëzgjatjes së tij më të shkurtër. Në disa vite, madje mund të mos ketë fare hënë të plotë—kjo njihet si “Hëna e Zezë”.
Ka edhe një version tjetër, shumë më të rrallë, të asaj që njerëzit e quajnë “Hënë Blu” si fenomen real i ngjyrës. Një rast tipik u regjistrua në vitin 1883, pas shpërthimit të madh të vullkanit Krakatoa në Indonezi. Sasi të mëdha hiri u hodhën në atmosferë dhe vepruan si filtër drite, duke i dhënë Hënës një nuancë blu ose kaltërosh-jeshile. Efekte të ngjashme janë vërejtur edhe pas shpërthimeve të tjera të mëdha vullkanike, si El Chichón në Meksikë, Mali St. Helens dhe Mali Pinatubo.
Botuar fillimisht në Bota Sot