Të enjten janë përkujtuar masakrat në fshatrat Qyshk, Zahaq dhe Pavlan në komunën e Pejës, një nga krimet më të rënda të luftës në Kosovë. Në këtë ngjarje, më shumë se 100 civilë shqiptarë u vranë dhe u masakruan nga forcat serbe. Për 27-vjetorin e masakrës, homazhe u mbajtën nga liderë institucionalë dhe partiakë, të cilët theksuan se Serbia duhet të përballet me të vërtetën dhe të japë përgjegjësi para drejtësisë.
Në këtë përvjetor, kujtimi u përqendrua te fshati Qyshk, ku masakra la pas një numër të madh viktimash. Liderët thanë se drejtësia nuk është vetëm kërkesë morale, por detyrim ndaj atyre që humbën jetën dhe ndaj familjeve të tyre. Përkujtimi u zhvillua në një kohë kur çështja e krimeve të luftës dhe përgjegjësisë së atyre që kryen masakrat vazhdon të mbetet në fokus të institucioneve dhe shoqërisë.
Gjatë përkujtimit u theksua se në masakrën e Qyshkut u vranë dhe u masakruan barbarisht 44 meshkuj shqiptarë. Sipas të dhënave të përmendura në ngjarje, ndër viktimat ishte edhe më i riu 20-vjeçar dhe më i moshuari 70-vjeçar, duke treguar se dhuna nuk kurseu askënd pavarësisht moshës. Ky fakt u vendos në qendër të fjalëve të përkujtimit, si një kujtesë e përmasave të krimit dhe pasojave që solli mbi komunitetin.
Përveç Qyshkut, u kujtua se në mëngjesin e së njëjtës ditë forcat serbe sulmuan edhe dy fshatra fqinje: Pavlanin dhe Zahaqin. Në këto sulme u vranë dhjetëra civilë të pafajshëm. Sipas përshkrimit të bërë në përkujtim, dhuna u shtri edhe te banorë të tjerë të zonës, çka e bën ngjarjen edhe më të rëndë, pasi tregon për një planifikim dhe koordinim të gjerë të veprimeve kundër popullsisë civile.
Drejtësia për masakrat mbetet detyrim
Ngjarja u shoqërua me dëbime dhe ndarje të familjeve nga shtëpitë. Gratë, fëmijët dhe të moshuarit u dëbuan nga shtëpitë, ndërsa burrat u ndanë, u plaçkitën, u mbyllën në shtëpi dhe më pas u vranë. Ky rrëfim i fakteve u prezantua si pjesë e përkujtimit për të treguar se si dhuna u ushtrua në mënyra të ndryshme dhe si u përpoqën autorët të shkatërronin çdo gjurmë të krimit.
Pas kryerjes së krimeve, sipas të dhënave të përmendura në përkujtim, shtëpitë u dogjën në përpjekje për t’i mbuluar gjurmët. Kjo solli shkatërrim të banesave dhe humbje të përhershme për familjet e mbijetuara. Në përvjetor u vu theksi te rëndësia e mos-harrimit të këtyre veprimeve, duke e lidhur kujtimin me kërkesën për përgjegjësi ligjore dhe përballje me të vërtetën.
Ushtruesja e detyrës së presidentes, Albulena Haxhiu, tha se këto fshatra të Pejës mbeten dëshmi e një mizorie të planifikuar nga Serbia. Në fjalën e saj gjatë përkujtimit, ajo theksoi se në këto vende u goditën njerëz të paarmatosur, banorë e mysafirë që lufta i kishte gjetur aty. Haxhiu nënvizoi se u shuan jetë, u prekën familje të tëra, u dogjën shtëpi dhe u dëbuan civilë shqiptarë nga vendi i tyre. Mesazhi qendror i përkujtimit ishte se drejtësia për këto masakra është detyrim ndaj familjeve dhe ndaj së vërtetës, ndërsa Serbia duhet të përballet me përgjegjësinë para drejtësisë.
Botuar fillimisht në Koha.net