Udhëheqës institucionalë në detyrë kanë vlerësuar rëndësinë historike të delegatëve të 2 Korrikut 1990, duke e konsideruar Deklaratën Kushtetuese si një nga aktet më të rëndësishme në rrugëtimin e Kosovës drejt shtetësisë. Vlerësimet u bënë në shënimin e 36-vjetorit të nënshkrimit të këtij dokumenti.
Ushtruesja e detyrës së presidentes, Albulena Haxhiu, tha se Kosova e asaj kohe kishte shumë pak hapësirë veprimi. Ajo theksoi se, pavarësisht kufizimeve, Kosova nuk pranoi të trajtohej si krahinë e Serbisë. Sipas Haxhiut, përmes Deklaratës së 2 Korrikut vendi u përpoq të fliste në emër të vet dhe të kërkonte liri, e jo privilegje politike.
Haxhiu e paraqiti Deklaratën Kushtetuese si përgjigje ndaj synimeve që ajo i quajti përpjekje për ta heshtur politikisht Kosovën. Ajo tha se Serbia synonte më shumë se qeverisjen e Kosovës: synonte që Kosova të mbetej pa zë politik dhe pa mundësi të shfaqej si subjekt për vete. Në këtë kontekst, sipas saj, kundër kësaj u ngrit deklarata e 2 Korrikut.
“Serbia synonte më shumë se qeverisjen e Kosovës, synonte ta linte pa zë politik dhe pa mundësi që të shfaqej si subjekt për vete. Kundër kësaj u ngrit kjo deklaratë kushtetuese e 2 Korrikut. Kosova e asaj kohe kishte shumë pak hapësirë, por kishte njerëz që dinin ta përdornin edhe atë pak hapësirë, me mençuri dhe me guxim. Në mesin e tyre ishin delegatët që e miratuan deklaratën, njerëzit që e hartuan dhe e mbështetën, si dhe të gjithë ata që e kuptuan se politika e Kosovës duhet të fliste me gjuhën e së drejtës e jo me gjuhën e nënshtrimit”, ka thënë Albulena Haxhiu.
Haxhiu lidhi më tej aktin e 2 Korrikut me zhvillimet që pasuan. Ajo tha se pas 2 Korrikut erdhi 7 Shtatori, u shpall Kushtetuta e Kaçanikut, pastaj referendumi për pavarësi dhe i gjithë organizimi i viteve të 90-ta. Sipas saj, Kosova u përpoq ta mbante veten në këmbë përmes institucioneve që krijoi, me shkolla shtëpi, me universitetin, me jetën politike dhe me qytetarët që nuk pranuan amendamentet e mëhershme dhe dënimin që iu ishte imponuar.
Deklarata e 2 Korrikut – themel i rrugëtimit drejt pavarësisë
Në anën tjetër, kryeministri në detyrë, Albin Kurti, e cilësoi Deklaratën e 2 Korrikut 1990 si “shpallje normuese dhe juridike” të Republikës së Kosovës. Ai tha se ky akt, i miratuar në Prishtinë dhe i pasuar nga zhvillimet e mëvonshme kushtetuese e politike, shënoi fillimin e republikës së rezistencës dhe hodhi themelet e shtetësisë së Kosovës.
Kurti theksoi se pa Republikën e Kosovës të vitit 1990 dhe aktet e tjera pasuese nuk do të arrihej pavarësia në vitin 2008. Ai e përshkroi rrugëtimin drejt shtetit të pavarur si një ndërtim mbi vendimet dhe sakrificat e periudhës historike të viteve të 90-ta. Deklarata Kushtetuese e 2 Korrikut 1990, sipas të dhënave të përcjella në këtë përvjetor, u miratua nga deputetët e atëhershëm të Kuvendit të Kosovës para ndërtesës së Kuvendit në Prishtinë, pasi autoritetet serbe ua kishin pamundësuar hyrjen. Me këtë akt, Kosova nis të artikulojë rrugën e saj politike përpara ndërmjet zhvillimeve të mëvonshme që çuan në konsolidimin e institucioneve dhe afirmimin e shtetësisë.
Botuar fillimisht në Koha.net