“Gülizar” është vendosur si bashkëprodhimi i parë filmik zyrtar mes Turqisë dhe Kosovës, duke sjellë në ekran historinë e një vajze nga Turqia, jeta e së cilës ndryshon rrënjësisht sapo vjen në Kosovë për martesë. Në skenë të filmave dhe në narrativën e tij, dashuria paraqitet si premtim për liri, por ngjarjet që pasojnë e kthejnë atë premtim në përballje me frikën, kontrollin dhe dhimbjen.
Filmi, i regjisores turke Belkıs Bayrak, është shfaqur të enjten mbrëma në edicionin e 18-të të festivalit ndërkombëtar të filmit “PriFest” në Prishtinë. Në këtë rrëfim, roli kryesor i përket Gülizar, një e re turke që udhëton drejt Kosovës për t’u martuar me Emren. Në dukje, gjithçka nis si udhëtim drejt një jete të re, por filmi e ndërton tensionin gradualisht, duke e çuar protagonistën në situata ku kontrolli mbi zgjedhjet e saj kufizohet nga rregullat e shoqërisë.
Ngjarjet nisin me rrugëtimin e Gülizar drejt martesës. Ajo nis të besojë se në Kosovë do të gjejë hapësirën që i mungon dhe lirinë që e shoqëron idenë e martesës. Por gjatë udhëtimit, pas një ndalese në rrugë, ndodh një tentim për dhunim seksual. Kjo ngjarje nuk mbetet thjesht një episod i izoluar; përkundrazi, kthehet në plagë që shtrihet në pjesën tjetër të filmit dhe e ndjek personazhin edhe kur ajo përballet me planet e dasmës.
Dashuria drejt martesës kthehet në përballje dhe hakmarrje
Pasi tentimi për dhunim seksual shfaqet si pikë kthese, filmi vazhdon ta ndjekë Gülizar në përgatitjet për dasmë, në marrëdhëniet me partnerin e saj dhe në hapësirën e re ku ajo po hyn. Narrativa thekson se ajo që përjeton nuk e lë pa ndikim psikologjik: heshtja dhe trauma bëhen pjesë e jetës së saj, ndërsa vendimet personale vazhdojnë të kontrollohen nga normat shoqërore. Kjo e bën filmin të ndërlikuar në ton, pasi përballja e protagonistës shfaqet jo vetëm si ngjarje e momentit, por edhe si proces që vazhdon pas çdo hapi të ri.
Një nga elementet që i jep filmit peshë është edhe mënyra si paraqitet Prizreni. Skenat nuk zhvillohen vetëm si sfond i filmimit, por lidhen edhe me idenë e një vendi që “ngërthen të njëjtën të kaluar të përbashkët”, atë që lidhet me periudhën osmane. Në këtë mënyrë, qyteti shndërrohet në hapësirë ku historia merr ngjyrë kulturore dhe ku prania e së shkuarës së përbashkët krijon sfondin e përgjithshëm të rrëfimit.
Filmi, megjithatë, sjell edhe një element tjetër që ka tërhequr vëmendje: ka pasaktësi që regjisorja i ka arsyetuar me fiksion. Kjo do të thotë se disa detaje në rrëfim nuk paraqiten domosdoshmërisht si rikonstruksion strikt i së shkuarës, por si pjesë e mënyrës se si filmi e ndërton historinë dhe efektin e saj dramatik. Nëpërmjet këtij qasje, “Gülizar” e vendos theksin te emocioni dhe te rrjedha e ngjarjeve, duke e lënë fiksionin të punojë për të shpjeguar zgjedhjet narrative.
Në përmbledhje, “Gülizar” prezantohet si një rrëfim ku idealet për liri dhe rrugëtimi drejt martesës përplasen me realitetin. Nga ardhja e një vajze turke në Kosovë, tek tentimi për dhunim seksual gjatë udhëtimit, te heshtja që pason dhe kontrolli që i vendos shoqëria, filmi e çon historinë drejt një forme hakmarrjeje në natën e dasmës. Në këtë trajektore, premisa e thjeshtë e martesës si “rrugë drejt lirisë” gradualisht vëhet në pikëpyetje, duke e bërë “Gülizar” një nga bashkëpunimet filmike që shënon bashkëprodhimin e parë zyrtar mes Turqisë dhe Kosovës në ekranin e PriFest.
Botuar fillimisht në Koha.net
