Lëvizjet e brendshme të popullsisë në Shqipëri po marrin një drejtim gjithnjë e më të qartë: brenda vendit, dominues po bëhen gratë, sidomos vajzat dhe gratë e reja në moshë studimi dhe pune. Të dhënat e publikuara nga INSTAT në raportin “Gra dhe Burra 2025” tregojnë se gjatë vitit 2024 ndryshuan vendbanimin brenda vendit 16.289 gra, ndërsa për të njëjtin vit janë regjistruar vetëm 9.303 burra.
Kjo diferencë e dukshme reflekton një trend ku zhvendosjet nuk lidhen vetëm me lëvizje “të përgjithshme”, por me një përbërje të veçantë gjinore. Në praktikë, raporti nënvizon se fluksi drejt qendrave urbane vjen kryesisht nga femrat që kërkojnë mundësi më të mira për arsim, punësim dhe jetesë. Ndërkohë, numri më i ulët i burrave që ndryshojnë vendbanimin brenda vendit e bën edhe më të fortë peshën e këtij ndryshimi demografik.
Në terma statistikorë, viti 2024 shënon një raport disproporcional midis lëvizjeve të dy gjinive. Gratë përbëjnë shumicën e personave që ndërrojnë vendbanimin, duke u vendosur në një pozicion dominues në krahasim me burrat. Kjo do të thotë se, në intervalin e një viti, numri i grave që lëvizin brenda territorit është rreth sa 7.000 më shumë se ai i burrave.
Vajzat dhe gratë e reja po udhëheqin lëvizjet brenda Shqipërisë
Raporti “Gra dhe Burra 2025” i INSTAT-it e trajton këtë çështje si pjesë të një pamjeje më të gjerë ku shfaqet se lëvizshmëria brenda vendit nuk është e njëjtë për të gjitha grupmoshat dhe gjinitë. Përmendet në mënyrë të veçantë se gratë në moshë studimi dhe pune janë ato që e nxisin më shumë lëvizjen, duke u lidhur me nevojat e fazave të jetës kur vendbanimi shpesh kërkon afrim më të madh me tregun e punës, shërbimet dhe mundësitë arsimore.
Ndërsa rritja e lëvizjeve nga zonat rurale drejt qyteteve shfaqet në shifrat e përgjithshme, rezultati i brendshëm i këtyre ndryshimeve demografike përkthehet në një peshë të shtuar të popullsisë në qendra urbane dhe, njëkohësisht, në boshatisje graduale të disa periferive. Në këtë logjikë, prirja që shfaqet në statistikat e INSTAT-it nënkupton se zona të caktuara mund të përballen me mungesë më të theksuar të të rinjve të moshës së përshtatshme, ndërsa qytetet rrisin përqendrimin e popullsisë, sidomos të grave të reja.
Këto të dhëna të vitit 2024 e bëjnë edhe më të qartë se lëvizja brenda vendit nuk po ndodh rastësisht, por po ndjek një model ku gratë janë forcë kryesore lëvizëse. Për INSTAT-in, kjo përkthehet në një analizë të diferencave gjinore në ndryshimin e vendbanimit, duke nxjerrë në pah peshën e vajzave dhe grave të reja që ndërrojnë adresën e jetesës. Në këtë mënyrë, raporti ofron një pasqyrë numerike konkrete të asaj që po ndodh në terren dhe e lidh trendin me fazat kryesore të jetës.
Në fund, shifra konkrete e vitit 2024 flet për një realitet të ri demografik: 16.289 gra që ndryshuan vendbanimin brenda Shqipërisë, kundrejt 9.303 burrave. Kjo nënvizon një zhvendosje të brendshme ku femrat, veçanërisht vajzat dhe gratë e reja në moshë studimi dhe pune, po marrin rolin kryesor në lëvizjet drejt qyteteve, duke e lënë periferinë me një përqendrim më të ulët të popullsisë.
Botuar fillimisht në Albeu