Gazetari Gëzim Mekuli ka reaguar lidhur me debatet në Kosovë rreth rikthimit në detyrë të gjyqtarëve dhe prokurorëve serbë, të cilët kishin dhënë dorëheqje kolektive në vitin 2022. Mekuli e ka cilësuar çështjen si të lidhur me përgjegjësinë institucionale dhe me mënyrën se si duhet të trajtohen vendimet që janë marrë atëherë.
Sipas reagimit të tij, personat që kanë ndërmarrë hapin e dorëheqjes kolektive nuk duhet të trajtohen si pjesë e një rikthimi automatik, sidomos jo nëse rikthimi i tyre shihet si i lidhur me urdhra ose vendime të jashtme. Mekuli e ka përdorur një formulim të drejtpërdrejtë për ta shpjeguar qëndrimin e tij: shteti, si koncept dhe si institucion, nuk duhet të funksionojë si vend i përkohshëm për të ardhur e për të ikur sipas vullnetit të të tjerëve.
Reagimi vjen në një periudhë kur në opinion po diskutohet për mënyrën e menaxhimit të situatës në sistemin e drejtësisë, përfshirë edhe rolin e aktorëve që kanë pasur pozita në gjyqësor. Debati është ngritur në kontekstin e një vendimi që ishte marrë në vitin 2022, kur dorëheqjet kolektive u bënë nga gjyqtarë dhe prokurorë serbë. Mekuli e përmend pikërisht këtë datë si element qendror, duke e vendosur në fokus arsyet dhe logjikën e vendimeve që pasuan.
Ai i mbështet qëndrimet e liderëve politikë në Kosovë, duke e përcjellë mesazhin se institucioneve nuk u shërben një qasje ku përgjegjësia anashkalohet. Mekuli e ka lidhur këtë qëndrim edhe me faktin se, sipas argumentit të tij, ata që “ikën” nuk duhet të “kthehen” në një mënyrë që duket si rikthim me udhëzime nga jashtë. Në këtë mënyrë, kërkesa për rikthim në detyrë trajtohet si temë që kërkon rishikim mbi bazë parimesh dhe jo thjesht si procedurë administrative.
Shteti nuk është hotel: qëndrimi i Mekulit për rikthimin
Mekuli shprehet se shteti duhet të ruajë kufijtë e tij institucionalë dhe të mos lejojë që vendimet brenda sistemit të drejtësisë të kthehen në çështje “improvizimi” apo “ndërrimi” sipas udhëzimeve nga jashtë. Përmes këtij qëndrimi, ai kërkon që pozita e gjyqtarëve dhe prokurorëve të trajtohet me seriozitet dhe me respekt për institucionet. Në thelb, mesazhi i tij është se proceset duhet të ecin në harmoni me funksionimin normal të shtetit të së drejtës.
Reagimi i tij i bashkëngjitet debatit më të gjerë politik dhe publik, ku përmenden edhe emra të përfshirë në qëndrimet lidhur me këtë çështje. Mekuli, ndërsa mbështet Kurtin dhe Haxhiun, e thekson se ata që kanë dhënë dorëheqje kolektive nuk duhet të rikthehen thjesht sepse kërkohet një lëvizje e tillë. Në logjikën që ai përcjell, vendimi i vitit 2022 nuk mund të trajtohet si i zhbëshëm pa kriter dhe pa reflektim mbi rrethanat, sidomos kur rikthimi lidhet me urdhrat nga Beogradi, siç nënkuptohet në mesazhin e tij.
Në këtë kuadër, Mekuli e vendos theksin tek roli i shtetit si institucion që duhet të menaxhojë situata të tilla me parime të qarta. Ai kërkon që të mos krijohet përshtypja se dorëheqjet mund të shihen si veprime të përkohshme që mbyllen me rikthim të thjeshtë. Për të, shteti nuk duhet të sillet si “hotel”, ku njerëzit vijnë dhe largohen sipas komandave, por si sistem që funksionon mbi përgjegjësi dhe ligjshmëri.
Ndërsa diskutimet vazhdojnë, reagimi i Gëzim Mekulit i shton debatit një dimension të fortë mbi kuptimin e autoritetit institucional dhe mbi mënyrën se si duhet të vlerësohen vendimet e marra në vitin 2022. Përmes formulimeve të tij, ai kërkon që ata që kanë dhënë dorëheqje kolektive të mos rikthehen, duke e vendosur këtë kërkesë në një kornizë parimesh që lidhen me pavarësinë dhe integritetin e institucioneve të Kosovës.
Botuar fillimisht në Albeu