Në Gaziantep, një pjesë e grave po forcojnë jo vetëm aftësitë e tyre në endjen tradicionale me dorë, por edhe të ardhurat për familjet. Në një qendër që vepron në një zonë rurale të qytetit, ato marrin trajnim të vazhdueshëm dhe mësojnë si ta kthejnë këtë zanat në produkte konkrete për shtëpinë e tyre dhe për porosi të marra nga qendra.
Programi organizohet në mënyrë të rregullt: kursantet marrin trajnim 5 ditë në javë. Gjatë këtyre ditëve, përveç mësimit të endjes tradicionale, gratë punojnë edhe për të përgatitur produkte që më pas i përdorin në shtëpi. Po ashtu, një pjesë e punës shkon për produkte të tjera që realizohen sipas porosive të marra nga qendra, duke krijuar kështu një lidhje më të drejtpërdrejtë mes aftësisë artizanale dhe nevojave reale të tregut.
Kontributi nuk ndalet në krijim. Sipas mënyrës së organizimit të punishtes, gratë që marrin një pjesë të të ardhurave nga produktet që shiten, ndikojnë drejtpërdrejt në ekonominë familjare. Kështu, endja me dorë kthehet në një burim të qëndrueshëm mbështetjeje në nivel shtëpie, ndërsa aftësitë e fituara gjatë trajnimit shndërrohen në vlerë të prekshme përmes shitjeve.
Instruktorja e punishtes, Melike Aslanoglu, shpjegoi se endja me dorë është një zanat që po shkon drejt harrimit. Duke iu referuar punës që bëhet në qendrën e trajnimit, ajo theksoi përpjekjet për ta modernizuar këtë traditë sa më shumë që lejojnë mundësitë. Sipas saj, qëllimi është që zanati të përshtatet me ritmin dhe kërkesat e ditëve të sotme dhe të shndërrohet në produkte që mund të përdoren në praktikë.
Aslanoglu tregoi se aktualisht në punishten e tyre po trajnohen 12 gra. Ajo nënvizoi se përmes trajnimit, synohet përcjellja e zanatit te brezat e ardhshëm, duke ia bërë atë më të afërt dhe të dashur. Punimet, sipas saj, nuk mbeten thjesht në formën tradicionale: ato kthehen në aksesorë për shtëpi. Kjo qasje i ndihmon produktet të jenë më të lehta për t’u përdorur në jetën e përditshme, ndërsa të rinjtë, sipas instruktores, tregojnë më shumë interes kur shohin se zanati mund të përdoret realisht në shtëpitë e tyre.
Endja tradicionale po kthehet në të ardhura për familjet
Në të njëjtën linjë, koordinatorja e projektit, Tugba Ayaz, vuri në dukje se arti turk i endjes ka rrënjë të thella. Ajo tha se ky art shtrihet nga Turkistani deri në Anadoll, duke u lidhur me një trashëgimi shumë më të gjerë se sa vetëm një praktikë lokale. Sipas Ayaz, endja është një mjet i fuqishëm i shprehjes vizuale të kulturës turke dhe nuk përfaqëson vetëm një objekt.
Ayaz theksoi se endja lidhet edhe me identitetin, besimin, statusin dhe kuptimin e estetikës. Nëpërmjet punishtes së ngritur në Qendrën e Mbështetjes së Familjes, ajo tha se të rinjtë i njohin më nga afër artet tradicionale të dorës. Më tej, koordinatorja nënvizoi se puna do të vazhdojë që kjo trashëgimi e veçantë të mbahet gjallë, duke e parë si një urë që shkon nga e kaluara drejt së ardhmes.
Ndërsa trajnimet zhvillohen 5 ditë në javë dhe punimet përgatiten si për përdorim në shtëpi ashtu edhe për porosi nga qendra, endja tradicionale me dorë po merr një rol të dyfishtë: ruajtjen e një zanati dhe krijimin e mundësive ekonomike për gratë e përfshira. Përmes shpërndarjes së një pjese të të ardhurave nga shitjet, kontributi i kursanteve shkon drejtpërdrejt në ekonominë familjare, duke e bërë praktikën artizanale pjesë të jetës së përditshme në zonën rurale të Gaziantepit.
Botuar fillimisht në Telegrafi
