Galeria Kombëtare e Kosovës ka rikthyer në vëmendje thesarin e artit pamor të vendit përmes një ekspozite që ndërton dialog mes kohësh dhe brezash. Në qendër të kësaj nisme qëndron ekspozita kolektive “Jo gjithë njerëzit ekzistojnë në të tashmen e njëjtë”, e cila u shfaq si festë përmbylljeje pas rinovimit të objektit të Galerisë Kombëtare të Kosovës.
Rikthimi vjen në kushte të përmirësuara, falë projektit prej 1.7 milionë eurosh, i realizuar në një objekt të viteve ‘30 të shekullit të kaluar. Hapja e institucionit të rinovuar u bë të enjten mbrëma, pas më shumë se një viti kur dyert kanë qenë të mbyllura për shkak të punimeve. Ekspozita i dha një kuptim të ri hapësirës së rikonstruktuar, duke e vendosur trashëgiminë artistike të Kosovës në një bisedë të drejtpërdrejtë me artin bashkëkohor.
“Jo gjithë njerëzit ekzistojnë në të tashmen e njëjtë” lexon historinë e artit pamor në Kosovë përmes peizazhit, jo thjesht si motiv estetik, por si formë e koduar e shprehjes artistike. Në këtë mënyrë, veprat e përzgjedhura nuk trajtohen si objekte të së kaluarës, por si elemente që flasin përmes kohës—duke ngritur pyetje mbi atë se si funksionojnë koha dhe kujtesa, dhe si peizazhi mund të shërbejë si gjuhë e heshtur e rezistencës.
Peizazhi si gjuhë e rezistencës rikthen dialogun në Galeri
Sipas organizimit të rrëfimit artistik brenda ekspozitës, paraqitja e historisë së artit nuk nis si një tregim linear. Përkundrazi, ekspozita e shtyn vizitorin të mendojë për lidhjet që formohen kur veprat historike vihen përballë krijimeve bashkëkohore. Peizazhi, në këtë kontekst, shfaqet si hapësirë kujtese, identiteti dhe rezistence, duke e bërë edhe më të dukshme mënyrën se si artistët kanë komunikuar emocione, përjetime dhe realitete përmes imazheve të natyrës dhe hapësirave.
Një element tjetër i rëndësishëm i ekspozitës është fakti se ajo zhvillohet brenda një koleksioni që vazhdon të ruajë peshën e vet kulturore edhe në kushte jo gjithmonë të përshtatshme. Koleksioni i Galerisë Kombëtare të Kosovës ka arritur në mbi një mijë e 200 vepra dhe, ndër vite, i ka rezistuar kushteve joadekuate. Në këtë kuptim, rinovimi i Galerisë nuk paraqitet vetëm si përmirësim infrastrukturor, por edhe si një “rinovim” i hapësirës ku qëndron i ruajtur e ekspozuar një thesar i tillë.
Ekspozita kolektive e vendos peizazhin në qendër të një dialogu që shtrihet përtej një periudhe të vetme kohore. Ajo bashkon veprat nga trashëgimia artistike e vendit me artin bashkëkohor, duke krijuar një strukturë ku publiku i lexon veprat në raport me kohën që i ka prodhuar dhe kohën në të cilën i sheh sot. Në këtë mënyrë, ekspozita bëhet edhe një platformë për ta kuptuar më qartë rolin e artit në formësimin e identitetit dhe në ruajtjen e kujtesës kolektive.
Finalizimi i rinovimit dhe hapja e hapësirave të reja e rikthejnë Galerinë Kombëtare të Kosovës si qendër kulturore aktive, jo vetëm për shfaqje të reja, por edhe për rivendosjen e një lidhjeje më të fortë mes publikut dhe koleksionit. Pas më shumë se një viti renovim, institucionit iu kthye funksioni i tij i plotë, ndërsa ekspozita “Jo gjithë njerëzit ekzistojnë në të tashmen e njëjtë” shërben si shembull i qartë i asaj se si thesari i artit pamor mund të ringjallet përmes dialogut—duke ruajtur kuptimet e së kaluarës dhe duke i bërë ato të flasin edhe sot.
Botuar fillimisht në Koha.net