Autoritetet italiane kanë hapur për publikun një galeri nëntokësore në kompleksin e ish-Termave të Trajanit në Romë, ku janë zbuluar freska dhe mozaikë të periudhës së Romës Antike. Sipas të dhënave të njoftuara, bëhet fjalë për vepra me pamje jashtëzakonisht të ruajtura, që i përkasin një qyteti-port nga shekulli I erës sonë. Kjo hapje i sjell vizitorët për herë të parë drejtpërdrejt në një pjesë të trashëgimisë historike, që deri më tani ka qenë e kufizuar në qasje.
Kryetari i Romës, Roberto Gualtieri, ka prezantuar së fundmi freskat e restauruara “Qyteti i pikturuar” dhe “Mozaiku i madh”. Të dyja këto vepra janë zbuluar gjatë gërmimeve arkeologjike që janë zhvilluar në vitet 1990, në kodrën Opio, pranë Koloseut. Pas restaurimit, ato janë bërë të dukshme për publikun, duke u organizuar në vizita të planifikuara.
Vizitorët do të mund t’i shohin veprat në grupe me deri në 15 persona. Përpara se të lejohet një qasje më e gjerë, ekspertët do të monitorojnë nga afër gjendjen e freskave dhe mozaikëve, veçanërisht mënyrën se si këto elemente të ndjeshme reagojnë ndaj rritjes së lagështirës dhe faktorëve të tjerë klimatikë. Ky proces monitorimi synon të sigurojë ruajtjen afatgjatë të punimeve dhe të shmangë dëmtime të mundshme që mund të vijnë nga kushtet e ndryshuara brenda hapësirës së galerisë.
Freskat dhe mozaikët e restauruar “Qyteti i pikturuar” rikthejnë Romën
Gjatë prezantimit, Gualtieri ka theksuar se freska, në të cilin shfaqet nga një këndvështrim nga lart një qytet-port i fortifikuar, është më i madhi i këtij lloji i gjetur në Romën e lashtë. Ai ka nënvizuar vlerat e saj si për bukurinë artistike, ashtu edhe për rëndësinë historike dhe dokumentare. Në këtë mënyrë, vepra nuk kufizohet vetëm në aspektin dekorativ, por shihet edhe si dëshmi e vlefshme për mënyrën si funksiononte dhe si përfytyrohej një qytet i periudhës antike.
Përgjegjësi për kulturën në Romë, Claudio Parisi Presicce, ka shpjeguar se bëhet fjalë për një paraqitje jashtëzakonisht të ruajtur mirë të një qyteti të madh. Sipas tij, në pamje vërehen ndërtesa, teatër, tempull, sheshe publike dhe kulla, elemente që tregojnë shkallën dhe planifikimin urban të vendbanimit. Ai ka shtuar se nuk dihet saktësisht se cili qytet është, por duhet të ketë qenë veçanërisht i njohur në atë kohë, duke pasur parasysh mënyrën se si është paraqitur dhe detajet që bart.
“Mozaiku i madh” është një tjetër pjesë kryesore e ekspozimit. Ky mozaik është 15 metra i lartë dhe përmban paraqitje të ndërlikuara të kolonave, elementeve arkitekturore dhe figurave të vendosura në katër nivele. Sipas përshkrimit, pjesët e sipërme të tij të kujtojnë pothuajse një skenë teatri, ndërsa gjatë restaurimit të fundit u zbuluan detaje në nivelet e poshtme që i përkasin një paraqitjeje tjetër të një qyteti-port. Kjo ndarje në nivele dhe zbulimi i elementeve të reja gjatë restaurimit e kanë pasuruar interpretimin e gjithë kompleksit dekorativ, duke krijuar një përvojë vizuale më të plotë për vizitorët.
Termat e Trajanit, ku ndodhet sot ky kompleks i restauruar dhe i hapur, shtriheshin në një sipërfaqe prej rreth gjashtë hektarësh. Në kohën e tyre, ato përfaqësonin kompleksin më të madh të banjove publike në botë. Sot, ndër të tjera, kompleksi i hapur për vizitorët përfshin edhe një “bibliotekë” të madhe gjysmërrethore në nivelin e sipërm. Arkeologët mendojnë se kjo ishte pjesë e kompleksit termal dhe se i shërbente përdoruesve jo vetëm për sport dhe larje, por edhe për të shijuar kulturën. Në këtë kuptim, hapja e galerisë me freska e mozaikë nëntokësore shton një dimension të ri vizual për ata që vizitojnë Termat e Trajanit, duke lidhur hapësirat e kohës së lashtë me historinë e paraqitur në detaje.
Botuar fillimisht në Koha.net
