Në Uashington, Ambasada e Kosovës ka hapur ekspozitën “Freedom” (Liria), në shenjë të përvjetorit të 27-të të lirisë së Kosovës. Aktiviteti i vë përballë publikut një rrëfim vizual të asaj që u jetua në periudhën vendimtare për vendin, përmes 30 fotografive që shkojnë nga momentet e protestës e deri te festimet e pavarësisë.
Kuratori i ekspozitës, maestro Hazir Reka, ka shpjeguar se në këtë përzgjedhje përfshihen ngjarje të njohura nga historia e afërt. “Është Prekazi, Reçaku, Stankoveci. Ilustrohen krejt ngjarjet. Ka fotografi dokumentare dhe aso pak më artistike. Janë 30 fotografi”, ka thënë ai, duke e vendosur theksin te kronologjia dhe te tabloja dokumentare e periudhës.
Ekspozita “Freedom” sjell një kronologji të ditëve me demonstrata të flakta, të cilat u organizuan për të mbrojtur të drejtat elementare. Në fokus janë edhe imazhet e grevës së minatorëve, një ngjarje që lidhet drejtpërdrejt me vitin 1989, si dhe delegacione amerikane në Kosovë. Përmes këtyre fotografive, vizitorët e ekspozitës ndjekin gjurmët e një rrugëtimi ku kërkesa për të drejtat dhe rezistenca u kthyen në pjesë të përditshmërisë.
Një pjesë tjetër e ekspozitës i kthen sytë te momentet e ditëve të luftës dhe te imazhet që lidhen me lirinë. Në këto foto shfaqen shkrepje që lidhen me periudhën e përshkallëzimit të dhunës dhe me fundin e shtypjes sistematike ndaj shqiptarëve të Kosovës. Po ashtu, ekspozita përfshin edhe fotografi të festimeve të Pavarësisë, ku rëndësinë e ka edhe simbolika e flamurit amerikan.
“Freedom” në Washington, një rrëfim me 30 foto për lirinë e Kosovës
Te një nga elementet domethënëse të ekspozitës është edhe prania e flamurit amerikan, që valonte si shenjë mirënjohjeje e falënderimi për Shtetet e Bashkuara. Kjo pjesë e përzgjedhjes i lidh vizualisht ngjarjet në Kosovë me mbështetjen ndërkombëtare që, sipas rrëfimit të ekspozitës, luajti rol të rëndësishëm në rrugën drejt lirisë.
Ngjarjet historike që përcillen përmes kësaj ekspozite vendosen në një hark kohor që, sipas përmbajtjes së prezantuar, nis në fund të viteve ’80 dhe vazhdon deri te shpallja e Pavarësisë më 2008. Historia e Kosovës, thuhet se në fund të viteve ’80 do të hynte në një fazë të ashpër. Intervali kohor nga vitet ’89 deri në qershorin e lirisë më 1999, si dhe shkurtin e 2008-s kur u shpall Pavarësia, paraqitet si një periudhë me dy dekada zhvillimesh të mëdha.
Në këtë kontekst, përmendet greva e minatorëve më 1989, e cila pasqyrohet si një pikënisje e tensioneve të mëdha të asaj kohe. Në të njëjtin vit përmendet edhe suprimimi i autonomisë që Kosova e gëzonte në kuadër të ish-Jugosllavisë. Këto ngjarje, sipas rrëfimit të ekspozitës, nisën praktikisht fundin e ish-Federatës. Më tej theksohet se sidomos prej 1989-s shqiptarët e Kosovës ishin në një luftë të përditshme për ekzistencë, ndërkohë që lufta e armatosur e viteve 1998 dhe 1999 shihet si kulmimi i një shtypjeje sistematike.
Në këtë rrëfim përfshihet edhe fakti se “me mbi 10 mijë viktima civile nga forcat e Serbisë e ndihmën e botës demokratike, me në krye Shtetet e Bashkuara të Amerikës”, Kosova arriti lirinë dhe më pas pavarësinë më 2008. Dy dekadat e dinamikave që sollën shtetin më të ri në Evropë rrëfehen në shumë mënyra, përmes studimeve, dëshmive dhe materialeve të tjera. Por ekspozita “Freedom” propozon një mënyrë për ta parë këtë rrugëtim nëpërmjet imazheve: për ata që duan të kuptojnë çfarë ka ndodhur në mënyrë të plotë, fotografia paraqitet si një formë që plotëson rrëfimin që, sipas prezantimit, ndonjëherë mbetet i paplotë kur nuk merren parasysh edhe dëshmitë vizuale.
Botuar fillimisht në Koha.net