Ndonëse duket se tetë orë gjumë janë “të mjaftueshme”, shumë njerëz zgjohen sërish të lodhur. Çelësi, sipas një studimi të ri, mund të mos jetë tek sa orë keni fjetur, por tek ajo që ndodh rreth jush gjatë natës: nxehtësia, drita dhe zhurma në dhomën e gjumit.
Studimi u realizua me të rinj të moshës madhore dhe u fokusua pikërisht te lidhja midis kushteve të ambientit dhe mënyrës si trupi e përjeton gjumin. Hetimi u shtri gjatë dy javëve dhe përfshiu 372 pjesëmarrës. Çdo mëngjes, pjesëmarrësit raportuan nëse gjatë natës kishin ndier shumë nxehtësi ose shumë ftohtë, nëse dhoma kishte qenë tepër e ndriçuar dhe nëse ishin shqetësuar nga zhurmat.
Përveç vlerësimeve të tyre, studiuesit përdorën edhe matje objektive. Pjesëmarrësit mbanin në kyçin e dorës një pajisje që regjistronte modelet e gjumit. Mesatarisht, u analizuan 10 net për secilin pjesëmarrës, duke lejuar krahasimin jo vetëm mes individëve, por edhe netët me gjumë më të mirë dhe netët me gjumë më të dobët te i njëjti person.
Nxehtësia në dhomë rrit gjumin jo të qetë: ja si ndikojnë drita e zhurma
Gjetja më e qëndrueshme lidhej me temperaturën tepër të lartë. Ata që raportonin më shpesh se gjatë natës kishin ndier nxehtësi, kishin edhe rezultate më pak të favorshme: kalonin më shumë kohë zgjuar pasi u kishte zënë gjumi dhe kishin efikasitet më të ulët të gjumit. Madje, edhe tek i njëjti pjesëmarrës, netët e përjetuara si tepër të ngrohta shoqëroheshin me gjumë më pak efikas dhe me gjasa më të vogla që ai ta vlerësonte gjumin si i mirë kur zgjohej në mëngjes.
Ndërkohë, studimi tregoi edhe diferenca për faktorë të tjerë. Pjesëmarrësit që raportonin më shpesh se dhoma ishte tepër e ndriçuar kishin prirje të flinin dhe të zgjoheshin më vonë. Për sa i përket zhurmës, ajo lidhej me një vlerësim më të dobët të cilësisë së gjumit nga vetë pjesëmarrësit. Megjithatë, këto të dhëna nuk nënkuptojnë automatikisht se mbyllja e dritës me perde më të trasha apo përdorimi i tapave të veshit do ta zgjidhë pagjumësinë.
Një sqarim i rëndësishëm është mënyra si u zhvillua studimi: ishte vëzhgues dhe shqetësimet u vlerësuan nga pjesëmarrësit, pra rezultatet tregojnë lidhje mes kushteve të mjedisit dhe gjumit, por nuk dëshmojnë medoemos marrëdhënie shkak-pasojë. Gjithsesi, një tjetër detaj që del nga analiza është se kushtet e papërshtatshme në dhomë nuk e shkurtonin domosdoshmërisht kohëzgjatjen totale të gjumit. Me fjalë të tjera, mund të flini “sa duhet” në orë, por cilësia e gjumit të mos jetë e njëjtë.
Rruga për të përmirësuar pushimin mund të nisë pa shpenzime të mëdha. Në disa net, ia vlen të provoni tri ndryshime të thjeshta dhe të shihni si ndiheni në mëngjes: së pari, temperaturën. Nëse zgjoheni të djersitur ose ndieni nxehtësi, provoni mbulesa më të lehta, ajrosje më të mirë të dhomës dhe një temperaturë pak më të freskët. Së dyti, ndriçimin: nëse drita e rrugës depërton në dhomë ose ekranet qëndrojnë të ndezura, përdorni perde që bllokojnë dritën ose një maskë për sytë. Së treti, zhurmën: fikni televizorin, çaktivizoni njoftimet e telefonit dhe, nëse zhurmat nuk mund të shmangen plotësisht, provoni tapa të buta për veshët.
Nuk ekziston një temperaturë e vetme ideale për të gjithë. Qëllimi është të krijohet një ambient i rehatshëm, jo domosdoshmërisht “ta kontrolloni termometrin” çdo natë. Për këtë, ekspertët rekomandojnë një qasje të qëndrueshme: Institutet Kombëtare të Shëndetit në SHBA (NIH) theksojnë se dhoma duhet të jetë e qetë, e errët dhe relativisht e freskët. Po ashtu, këshillohet të ruhet një orar i rregullt i gjumit dhe të kufizohet përdorimi i ekraneve me ndriçim të fortë para se të shkoni në shtrat.
Një mënyrë praktike është të ndryshoni vetëm një faktor për disa net dhe të vëzhgoni se si ndiheni në mëngjes. Në këtë mënyrë, bëhet më e qartë se cili element ndikon realisht tek cilësia e gjumit. Por nëse lodhja në mëngjes vazhdon, pavarësisht përmirësimeve në dhomë, kjo mund të lidhet edhe me një problem shëndetësor. Në të tilla raste, sipas të dhënave të studimit dhe rekomandimeve, duhen marrë parasysh shenja si gërhitja e fortë, ndërprerjet e frymëmarrjes gjatë gjumit, dhimbjet e kokës në mëngjes, si dhe përgjumja që mund të pengojë drejtimin e automjetit ose punën. Kur këto simptoma janë të pranishme, këshillohet të konsultoheni me mjekun.
Botuar fillimisht në Telegrafi
