Festivali i Wagnerit në Bayreuth ka anuluar papritur koncertin përkujtimor kushtuar Holokaustit, por më pas e ka rikthyer sërish ngjarjen pas reagimeve të forta nga publiku. Koncerti mbante titullin “Silenced Voices” (Verstummte Stimmen) dhe ishte parashikuar të zhvillohej në kuadër të 150-vjetorit të “Bayreuth Festival”, përpara premierës së operës “Rienzi”.
Në qendër të debatit ka qenë ndikimi që kanë vazhduar të ushtrojnë shkrimet antisemitike të Richard Wagnerit. Në esenë e tij të vitit 1850, “Das Judenthum in der Musik” (“Judaism in Music”), Wagneri kishte paraqitur teoritë e tij raciste për ndikimin që, sipas tij, do të kishte hebreu në muzikën e kohës. Më vonë, Cosima Wagner – e veja e kompozitorit – promovoi shumë nga këto ide, duke kontribuar në mënyrën se si trashëgimia e tij u trajtua ndër vite.
Ngjarja përkujtimore, e planifikuar më 26 korrik, synonte të përballej me historinë e festivalit dhe me trashëgiminë e Wagnerit, duke vendosur në skenë edhe vepra nga kompozitorë që lidhen drejtpërdrejt me këtë temë. Në program do të interpretoheshin pjesë nga Richard Wagner, Gustav Mahler dhe kompozitori hebre Pavel Haas, i cili vdiq në kampin e përqendrimit “Auschwitz-Birkenau”.
Anulimi u mor shpejt, por rikthimi i koncertit erdhi pas reagimeve publike
Koncerti u përball me vëmendje të madhe mediatike kur u anulua papritur. Sipas raportimeve, drejtuesit e festivalit përmendën shqetësime sigurie si arsye për vendimin fillestar. Gazeta gjermane “Süddeutsche Zeitung” raportoi e para për anulimin më 15 qershor, duke bërë që vendimi të nxisë reagime në publik.
Kur anulimi u bë publik, drejtori i përkohshëm menaxhues, Heinz-Dieter Sense, i kishte shpjeguar transmetuesit publik gjerman “Bayerischer Rundfunk” se shërbimet e sigurisë nuk mund të përballonin dy operacione sigurie të nivelit të lartë në vendin e festivalit brenda një dite. Ai e lidhi këtë me kohën e ngushtë që ndante ngjarjen e mëngjesit nga shfaqja hapëse në orën 16:00 të operës “Rienzi”. Sense argumentoi se, në kushtet aktuale, autoritetet ishin duke vepruar me kujdes.
Duke folur në këtë kontekst, Sense tha se “diku”, pra në mënyrën e tij të shpjegimit, “duke pasur parasysh situatën aktuale globale, të gjithë janë jashtëzakonisht të kujdesshëm”. Më tej ai theksoi se nuk kishte garanci për të menaxhuar dy operacione sigurie të tilla në intervalin e ngushtë kohor. Pikërisht kjo çështje e sigurimit u vu në qendër kur u komunikua anulimi fillestar i “Silenced Voices”.
Megjithatë, pas reagimit të fortë publik, organizatorët vendosën ta rikthenin sërish koncertin përkujtimor. Pra, ngjarja që kishte tërhequr vëmendje që në momentin kur u anulua papritur, u rikthye në plan. Organizatorët kanë ftuar gjithashtu prezantuesin Michel Friedman, i njohur si gazetar, si dhe ish-nënkryetar i Këshillit Qendror të Hebrenjve në Gjermani. Friedman ka qenë më parë edhe moderator i një emisioni në DW, dhe roli i tij në këtë event lidhet drejtpërdrejt me qasjen e programit: antisemitizmin e Wagnerit dhe trashëgiminë e tij.
Programi i planifikuar synon të trajtojë historinë e vetë festivalit, duke e vënë theksin te mënyra si shkrimet dhe idetë e Wagnerit kanë ndikuar në debatet rreth veprës së tij. Ndërkohë, të ardhurat nga koncerti do të përdoren për të financuar bursa për muzikantë hebrenj. Në këtë mënyrë, ngjarja përkujtimore e 26 korrikut lidhet jo vetëm me trajtimin e figurës së Wagnerit, por edhe me mbështetjen për artistë nga komuniteti hebre, duke e kthyer përkujtimin në një mekanizëm konkret financiar.
Botuar fillimisht në Koha.net