Letër lexuesit mban në qendër një vëzhgim për mënyrën se si propaganda mund të vazhdojë të ushqejë narrativat e urrejtjes edhe atëherë kur e gjithë historia e afërt flet qartë për krimet dhe pasojat e tyre. Në këtë tekst, Flaka Surroi e nis nga një ide bazë: ajo që nuk e bëri Millosheviqi, e bëri shfarosja kolektive. Sipas rrjedhës së arsyetimit që vendos në faqe, pa ngjarjet e Srebrenicës, fati do të mund të ishte shtrirë edhe më tej — me pasoja të ngjashme për shqiptarët dhe komunitetet e tjera, nëse do të ishte lejuar që masakrat e ngjashme të konsumoheshin pa pengesë.
Një element tjetër i trajtuar lidhet me rolin e mediave në Serbi, që, siç thuhet në artikull, janë të lidhura me skema programore proqeveritare. Përmendet mediumi “Kurir”, i cili ka vepruar fillimisht si gazetë e shtypur dhe më pas është shndërruar në “wireless media grup”. Në skemën e tij programore, artikulli përmend një emision me titull “E parrëfyera” (në serbisht “Neispričano”), si një format që pret të sjellë rrëfime “të thella” e “personale”.
Në tekst sqarohet se autorja e këtij emisioni është prezantuar si një inxhiniere e xehetarisë dhe gjeologjisë, që merret me intervista të tilla, duke e vendosur fokusin te forma e rrëfimit dhe jo domosdoshmërisht te peshorja faktike. Pikërisht këtu, shkrimi shfaq një lidhje mes mënyrës së të rrëfyerit dhe përmbajtjes së mesazheve që përcillen. Në artikull thuhet se arsyeja për t’u ndalur te ky format lidhet me intervistën “e thellë dhe personale” me ministren serbe të Administratës Publike dhe Vetëqeverisjes Lokale, Snezhana Paunoviq.
Fashizmi “brina s’ka” kur narrativat e urrejtjes kthehen në rrëfim
Autori i tekstit vendos theksin te fakti që intervista me ministren Paunoviq paraqitet si një rrëfim i personalizuar, por në thelb, sipas shkrimit, ajo bart të njëjtën energji urrejtjeje e mllefi të ushqyer për vite. Në artikull bëhet edhe një përpjekje për të shpjeguar kontekstin identitar që i atribuohet ministres, duke e lidhur atë me një përkatësi të shfaqur si pejane dhe lindje. Po ashtu, përmendet se ajo shpesh përdor të ashtuquajturën “ijekavicë” për të folur, e cila, sipas formulimit në tekst, nënkupton serbishte të importuar ose variant të afërt me të folmet që vijnë nga Mali i Zi a Hercegovina.
Shkrimi nuk ndalet vetëm te përshkrimi gjuhësor apo i prejardhjes, por e vendos fokusin te ajo që e quan “rrezatim” i urrejtjes. Në këtë linjë, teksti hap një hipotezë të vetën rreth origjinës së përfshirjes së familjeve në Kosovë gjatë “reformës agrare” — periudhë të përmendur në mënyrë të veçantë si proces për t’iu marrë tokat banorëve autoktonë, të trashëguara me breza, konkretisht shqiptarëve. Edhe këtu, logjika e artikullit është se narrativat e përçuara nga pozita politike lidhen me mënyra historike të dominimit dhe zhvendosjes.
Pjesa kryesore e analizës, sipas shkrimit, përqendrohet te mënyra si intervistuesja dhe ministrja e trajtojnë historinë, sidomos luftën e Kosovës. Thuhet se “intervistuesja” nuk u lodh të mbulonte “brirët fashistë” sa herë që fliste për atë luftë. Në tekst përshkruhet se rrëfimi i saj nuk paraqitet si diçka e përjetuar drejtpërdrejt, por si një version i mësuar nga narrativa e ushqyer me dekada nga vetë shteti serb. Pra, sipas mënyrës se si shprehet artikulli, ideologjia dhe kujtesa e selektuar përcillen në formë interviste, duke u dhënë asaj pamjen e “thellësisë personale”, ndërkohë që mbetet pjesë e një linje të njohur propagande.
Në fund, artikulli e përmbyll idenë se urrejtja dhe mllefi nuk janë të kufizuara te individë të veçantë, por se ato kanë një shtrat të gjerë historik e mediatik. Në këtë mënyrë, “intervista” shndërrohet në mekanizëm: jo vetëm për të folur, por për të përcjellë interpretim të njëanshëm të ngjarjeve, duke mbështetur të njëjtat modele përballjeje që tashmë kanë lënë pasoja të rënda. Përmendja e “Kurir”-it, formatit “E parrëfyera” dhe bisedës me ministren Snezhana Paunoviq e vendos këtë rrëfim brenda një skene më të madhe, ku propagandës i jepet hapësirë të duket si histori e rrëfyer — ndërsa mesazhi mbetet i njëjtë.
Botuar fillimisht në Koha.net