Një studim i ri paralajmëron se Evropa mund të jetë duke humbur të paktën 120 miliardë euro investime çdo vit. Shkaku, sipas analizës, lidhet me vështirësitë për të lidhur dhe zgjeruar në nivel evropian modelet e suksesshme që aktualisht funksionojnë kryesisht brenda kufijve kombëtarë.
Humbja e kësaj vlere vjen nga një përllogaritje e institutit italian “The European House–Ambrosetti (TEHA)”, e realizuar në bashkëpunim me kompaninë Amazon. Studimi, i cili është raportuar nga Euronews, fokusohet në pengesat që kufizojnë investimet në tregun evropian dhe në mënyrën si sisteme të ndryshme kombëtare vazhdojnë të krijojnë fragmentim.
Analiza shqyrton shembuj nga disa sektorë kyç për ekonominë evropiane. Mes tyre përmenden rrjetet hekurudhore, energjia, inteligjenca artificiale, infrastruktura digjitale, arsimi dhe rregullimi i tregut. Në këtë mënyrë, studimi përpiqet të tregojë se problemi nuk është i kufizuar vetëm te një fushë e caktuar, por shfaqet në disa dimensione të funksionimit të tregut të përbashkët.
Evropa ka modele, por ato mbeten të izoluara brenda shteteve
Autorët e studimit theksojnë se çështja kryesore nuk është mungesa e modeleve të suksesshme brenda Evropës. Sipas tyre, modelet ekzistojnë dhe në disa raste kanë dhënë rezultat, por mbeten të “ngërthyera” brenda një niveli kombëtar. Pikërisht kjo, sipas analizës, pengon transferimin, lidhjen dhe shtrirjen e tyre në shkallë më të gjerë evropiane, duke ulur potencialin e investimeve që do të mund të mobilizoheshin.
Diego Begnozzi, konsulent i lartë në TEHA dhe autor i studimit, ka argumentuar se Evropa nuk ka nevojë të kërkojë përgjigje jashtë saj. Ai ka theksuar se disa nga modelet më bindëse të investimeve tashmë funksionojnë brenda Bashkimit Evropian, por nuk janë lidhur apo zgjeruar në nivel evropian. Kjo nënkupton se pengesa është më shumë strukturore dhe rregullatore, sesa mungesë kapacitetesh apo ideje.
Në sektorin energjetik, raporti vë në dukje se kostot e larta po rëndojnë gjithnjë e më shumë industrinë evropiane. Sipas studimit, kompanitë evropiane paguanin në tremujorin e parë të vitit 2025 rreth 2.8 herë më shumë për energjinë elektrike sesa kompanitë amerikane. Në këtë kontekst, raporti sugjeron se një integrim më i madh i sistemeve kombëtare energjetike mund të gjenerojë deri në 43 miliardë euro në vit deri në vitin 2030.
Edhe transporti hekurudhor paraqitet si një tjetër pengesë për funksionimin e plotë të tregut të përbashkët. Studimi thotë se shërbimet hekurudhore ndërkufitare janë mesatarisht 23.4% më të ngadalta se linjat e krahasueshme brenda një shteti, pavarësisht se liberalizimi i sektorit ka zgjatur dekada. Sipas raportit, kjo situatë kufizon përfitimet që mund të sjellë infrastruktura fizike e tregut të përbashkët evropian, duke ndikuar drejtpërdrejt në efikasitetin e lëvizjes dhe në logjikën e investimeve.
Shifra prej 120 miliardë eurosh lidhet, sipas autorëve, vetëm me investimet direkte që Evropa mund t’i tërheqë përmes integrimit më të madh të tregjeve kombëtare. Në të njëjtën linjë, një raport i vitit 2024 mbi konkurrueshmërinë evropiane, i udhëhequr nga ish-presidenti i Bankës Qendrore Evropiane, Mario Draghi, vlerëson se Evropa ka nevojë për 750 deri në 800 miliardë euro investime shtesë çdo vit për të ruajtur konkurrueshmërinë e saj në ekonominë globale. Në këtë kuadër, studimi i TEHA-s e vendos theksin te pengesat që e ngadalësojnë lidhjen e praktikave dhe planeve të investimeve në nivel BE-je.
Botuar fillimisht në Koha.net