Shqipëria renditet ndër vendet me pasojat më të rënda shëndetësore nga ndotja e ajrit, sipas të dhënave të Eurostat-it. Në bazë të treguesve për vdekje të parakohshme të lidhura me ekspozimin ndaj ndotësve në atmosferë, Shqipëria ndodhet në një pozicion të vështirë për shëndetin publik në rang europian.
Eurostat raporton se, për 100 mijë banorë, në Shqipëri numërohen 129 vdekje të parakohshme të atribuueshme ekspozimit ndaj grimcave të imëta PM2.5. Këto janë grimca të vogla që depërtojnë thellë në sistemin e frymëmarrjes dhe lidhen me rritje të rrezikut për sëmundje të ndryshme kardiovaskulare dhe respiratore. Të dhënat tregojnë se ndikimi i ndotjes së ajrit nuk mbetet vetëm një problem mjedisor, por shfaqet edhe si kosto shëndetësore për popullsinë.
Me këto shifra, Shqipëria zë vendin e katërt në Europë për vdekshmërinë që i atribuohet ekspozimit ndaj PM2.5. Pra, vendi renditet pas disa juridiksioneve të tjera europiane, ku niveli i ndotjes dhe pasojat shëndetësore shfaqen më të mprehta. Ky klasifikim e vendos Shqipërinë në grupin e vendeve ku ekspozimi ndaj grimcave të imëta po shoqërohet me numër më të lartë të vdekjeve të parakohshme krahasuar me shumicën e vendeve të tjera europiane.
Ndotja nga PM2.5: 129 vdekje të parakohshme për 100 mijë banorë në Shqipëri
Të dhënat e Eurostat-it e fokusojnë vëmendjen tek lidhja mes përqendrimeve të grimcave të imëta në ajër dhe rezultateve shëndetësore. PM2.5 është një tregues kyç sepse konsiderohet si një nga ndotësit më problematikë për shëndetin, pikërisht për shkak të madhësisë së saj të vogël dhe aftësisë për të hyrë në organizëm. Kur ekspozimi zgjatet ose është i lartë, rreziku i komplikimeve serioze rritet, duke ndikuar te jetëgjatësia dhe shëndeti i përgjithshëm i popullsisë.
Në këtë kuadër, shifra e 129 vdekjeve të parakohshme për 100 mijë banorë e pozicionon Shqipërinë qartë në listën e vendeve me ndikim të rëndë. Renditja në vendin e katërt në Europë nënkupton se, krahasuar me shumë shtete të tjera, vendi përballet me një nivel të lartë të pasojave shëndetësore të lidhura me ndotjen. Kjo tregon se problemi i ajrit të ndotur ka një dimension të drejtpërdrejtë te shtrimet në spitale, sëmundjet kronike dhe, në fund të fundit, tek vdekshmëria e parakohshme.
Megjithëse Shqipëria nuk ka një industri të zhvilluar në përmasat e ekonomive më të mëdha europiane, rezultatet e Eurostat-it sugjerojnë se vendi nuk i shpëton ndikimeve të rrezikshme të ndotjes. Ndotja e ajrit mund të vijë nga disa burime të ndryshme, si përdorimi i energjisë, djegia e karburanteve, ngrohja e banesave, trafiku dhe aktivitetet industriale, por edhe ndikimet e përbashkëta rajonale që lidhen me qarkullimin e masave ajrore. Në çdo rast, matjet dhe klasifikimi i Eurostat-it e përmbledhin ndikimin shëndetësor në një tregues të qartë: vdekje të parakohshme të atribuueshme PM2.5.
Renditja që e vendos Shqipërinë të katërtën në Europë për këtë tregues shërben si një sinjal i fortë për urgjencën e ndërhyrjeve në fushën e mjedisit dhe shëndetit publik. Kur një vend arrin të ketë një numër të lartë vdekjesh të parakohshme të lidhura me grimcat e imëta, atëherë tema nuk është thjesht cilësia e ajrit si çështje informuese, por edhe një çështje që prek drejtpërdrejt jetën e qytetarëve. Eurostat-i e bën këtë lidhje të matshme përmes shifrave, duke i dhënë peshë reale problematikës së ndotjes.
Botuar fillimisht në Albeu