“Poligloti i heshtur” vjen si një qasje artistike që i kthen sendet e zakonshme në tregime të ngarkuara me kuptim. Në qendër të ekspozitës që mban këtë titull qëndrojnë etiketat e veshjeve të vjetra, të mbledhura dhe të rikompozuara në forma të reja, duke u shndërruar në elemente vizuale që flasin për origjinën, lëvizjen dhe identitetin.
Artistja Stephanie Rizaj tregon se një nga arsyet pse i nisi të grumbullonte etiketa para pesë vjetësh ishte kureshtja për origjinën e gjërave. Megjithatë, mënyra si ajo i përdor këto etiketa në punën e saj nuk lidhet me grumbullimin si qëllim në vetvete. Për Rizajn, qasja në art është hulumtuese: etiketat bëhen gjurmë që e çojnë kërkimin drejt historive të fshehura pas prodhimit dhe përdorimit të sendeve.
Në ekspozitë, etiketat nuk trajtohen si detaje të zakonshme që shërbejnë vetëm për identifikim. Zakonisht, etiketat e veshjeve tregojnë emrin e markës, vendin ku janë prodhuar ose përbërjen e materialit. Por në “Poligloti i heshtur”, këto të dhëna kthehen në dëshmi të historive njerëzore, të lëvizjeve globale dhe të identiteteve që kalojnë përtej kufijve kombëtarë. Vetë ideja është që etiketat të lexohen ndryshe: si objekte që bartin mesazhe edhe kur nuk flasin me fjalë.
Një element i rëndësishëm lidhet me mënyrën se si ekspozita ndërton lidhjet mes estetikës dhe tregut të qarkullimit global. “Poliglot i heshtur” ndërthur objekte të gjetura me tekstile dhe e bën këtë përmes një koleksioni të tiketave të veshjeve të vjetra. Të gjitha këto shndërrohen në tepihë të rinj, të palosur në formë rrethore. Brenda objektit të galerisë, në lagjen “Qafa” ku GKK-ja është zhvendosur përkohësisht, kombinimi i materialeve ndikon në perceptim: vë në pah marrëdhëniet midis estetikës, tregut dhe qarkullimit global të objekteve, por edhe të njerëzve.
Etiketat kthehen në “poliglotë” që tregojnë origjinë, lëvizje dhe identitet
Ekspozita është hapur të enjten mbrëma në Galerinë Kombëtare dhe prezanton një vepër të artistes nga Kosova, e cila punon e vepron midis Vjenës dhe Brukselit. Sipas organizimit të programit, ky prezantim shënon ekspozitën e parë të Rizajt në institucione të Kosovës. Kjo e bën ekspozitën jo vetëm një shfaqje të materialeve dhe formave, por edhe një ngjarje të lidhur me prezencën artistike të një praktike që është formuar dhe zhvilluar në hapësira evropiane.
Kuruese e ekspozitës është austriakja Vanessa Joan Müller. Instalacioni është komisionuar posaçërisht për GKK-në dhe sjell një reflektim mbi industrinë globale të modës dhe migrimin. Fokusi i punës prek mënyrën se si identitetet formësohen në botën e sotme, gjithnjë e më shumë nën ndikimin e dinamikave të lëvizjes së njerëzve. Përmes transformimit të etiketave dhe ripunimit të materialeve, ekspozita e zhvendos vëmendjen nga sipërfaqja e veshjes tek historia që qëndron prapa saj, duke e lidhur atë me rrugët e prodhimit, qarkullimin dhe vendet ku ato përfundojnë.
“Poligloti i heshtur” e lë leximin të hapur, sepse kuptimet nuk qëndrojnë vetëm te një element i vetëm. Ato shfaqen nga mënyra si objektet e rindërtuara ndërveprojnë me hapësirën, nga përbërja materiale dhe nga historia që etiketa bart në vetvete. Në këtë mënyrë, edhe heshtja e etiketave—si të dhëna të vogla që zakonisht kalojnë pa u vënë re—shndërrohet në një zë që kuptohet në formë dhe në esencë. Ekspozita synon të ofrojë një lexim të shumëfishtë, ku origjina, lëvizja dhe identiteti lexohen së bashku.
Botuar fillimisht në Koha.net
