Ekspozita fotografike “Ku je, Fysun?” ka sjellë në Prishtinë një hapësirë ku bashkohen kujtesa, identiteti dhe përvoja e gruas përmes një rrëfimi vizual. Aktiviteti është prezantuar në hapësirën alternative “Lavjerrs”, duke ofruar një atmosferë reflektuese rreth mënyrës se si një personazh letrar mund të shndërrohet në një gjuhë fotografike dhe në një kontakt të drejtpërdrejtë me publikun.
Artistes shqiptare e lidhur me Maqedoninë e Veriut, Arin Agich, i takon ideimi dhe realizimi i projektit. Ajo jeton dhe vepron në Budapest, ndërsa ekspozita e saj ka gjetur terren në Prishtinë, duke u ndërtuar mbi një kontekst shoqëror që ajo e konsideron të afërt për rajonin. Në këtë mënyrë, Prishtina shfaqet jo thjesht si vend ekspozimi, por edhe si hapësirë ku njerëzit mund të kuptojnë më lehtë mesazhin e punës dhe figurat që shoqërojnë narrativën.
Në qendër të ekspozitës qëndron protagonisteja Fysun, e cila vjen nga romani “Muzeu i Pafajësisë” i shkrimtarit Orhan Pamuk. Në përmasat e rrëfimit letrar, Fysun përshkruhet si një figurë e heshtur, një simbol i lirisë së kufizuar të grave dhe një personazh i fragmentuar. Pikërisht këto elemente janë kthyer në motive vizuale, duke e shndërruar literaturën në një seri imazhesh që nxisin pyetje dhe mbeten të hapura për interpretim.
Ekspozita përfshin fotografi të dimensioneve të vogla. Ato shfaqin pamje të grave, ku shumë prej tyre dalin të turbullta dhe në lëvizje. Krahas portreteve dhe figurave në lëvizje, ekspozita sjell edhe pamje nga rrugicat e Stambollit dhe referenca të tjera vizuale të lidhura me librin e Pamukut. Në këtë kombinim, libri “Muzeu i Pafajësisë” shërben si pikënisje krijuese, ndërsa aparati fotografik i vendosur në koncept luan rol të dyfishtë: si një përshkrim i përmbledhur vizual që e njeh publikun me kontekstin e ekspozitës “Ku je, Fysun?”
Fotografia e vogël e kthen Fysun në simbol të identitetit
Një pjesë e rëndësishme e projektit është mënyra se si artistja e trajton raportin mes estetikës dhe tregimit. Agich ka theksuar se fotografitë kanë një natyrë poetike dhe një estetikë të veçantë, por mesazhet që bartin janë parësore. Në thelb, ajo e përshkruan procesin e krijimit si udhëheqje nga ndjesia, duke mos e vendosur veten në rolin e një fotografi profesionist. Për të, gjurmimi i momenteve dhe kapja e tyre ndodh kur vjen një ndjenjë e brendshme, duke e bërë punën të lidhet drejtpërdrejt me atë çka do të transmetojë.
Ekspozita e “Ku je, Fysun?” zhvillohet në një datë që lidhet me prezantimin më 8 qershor 2026, në orën 10:30, duke qenë një aktivitet i konceptuar për publikun që kërkon të shohë mënyra alternative të lidhjes mes tekstit dhe imazhit. Projekti e ndërthur rrëfimin personal me frymëzimin letrar, dhe e trajton pozitën e saj në shoqëri përmes protagonistes së romanit. Kështu, figura e Fysun nuk shfaqet vetëm si element nga një libër i njohur, por si një urë mes përvojave dhe perceptimeve të ndryshme të identitetit, kujtesës dhe kufijve socialë.
Romani “Muzeu i Pafajësisë” është botuar më 2008. Ai rrëfehet nga perspektiva e protagonistit mashkull, Kemalit, duke i dhënë narrativës një këndvështrim specifik që e vendos Fysun në një pozicion të veçantë brenda historisë. Në këtë ekspozitë, kjo strukturë e përjetimit letrar reflektohet përmes imazheve: Fysun, si figurë e heshtur dhe e fragmentuar, shndërrohet në një seri pamjesh ku lëvizja, turbullimi dhe sfondi qytetar krijojnë një gjendje të ngjashme me kërkimin e identitetit dhe me ndjesinë e të qenit “diku” pa arritur plotësisht diku tjetër.
Botuar fillimisht në Koha.net