Presidenti amerikan, Donald Trump, ka përsëritur shpesh se ekonomia e Shteteve të Bashkuara po ecën në drejtimin e duhur në prag të zgjedhjeve të mesit të mandatit për Kongresin. Sipas tij, ai ka rritur të ardhurat, ka ulur inflacionin dhe ka krijuar vende të reja pune, duke theksuar se SHBA-ja ka “ekonominë më të fuqishme kudo në botë”. Por ndërkohë që disa tregues tregojnë përmirësim, të dhënat ngrenë edhe shqetësime: taksat mbi importet dhe efektet e luftës në rajon kanë ndikuar në çmime dhe në xhepat e shumë familjeve.
Një analizë e të dhënave i ndihmon për të kuptuar si po përjetohet realisht kjo fazë nga një amerikan mesatar. Në plan të parë, ekonomia amerikane shfaq shenja rritjeje të kënaqshme. Treguesi kryesor që përdoret nga ekonomistët, bruto produkti i brendshëm (BPB), po rritet me një normë vjetore prej 2.2 për qind. Në total, ekonomia është rritur me rreth 3.2 për qind që nga fundi i vitit 2024, pak para se Trump të merrte detyrën për mandatin e dytë. Për periudhën në fjalë, ky ritëm rezulton më i madh se ai i çdo anëtari tjetër të grupit G7, që përfshin ekonomitë më të mëdha të zhvilluara në botë.
Rritja ekonomike ka qenë më e shpejtë se sa parashikimet fillestare, të paktën në raport me pritshmëritë e Fondit Monetar Ndërkombëtar (FMN). FMN uli parashikimet e saj menjëherë pas njoftimit të Trumpit më 2 prill 2025 për vendosjen e një sërë tarifash të reja ndaj mallrave që hyjnë në SHBA. Në atë kohë, FMN-ja argumentoi se tarifat do të kishin ndikim negativ në investime dhe në shpenzimet e konsumatorëve. Megjithatë, rezulton se Trumpi i lehtësoi ndjeshëm tarifat gjatë muajve pasues, duke reduktuar një pjesë të efektit fillestar që pritej të ndodhte në ekonominë e vendit.
Një element që po mban ritmin e rritjes janë edhe investimet masive në inteligjencën artificiale (IA). Kompanitë amerikane të teknologjisë kanë rritur shpenzimet për ndërtimin e qendrave të të dhënave në të gjithë vendin. Shpenzimet e këtyre kompanive vetëm për ndërtimin e qendrave të të dhënave, pa përfshirë pajisjet informatike që vendosen brenda tyre, kanë arritur pesë miliardë dollarë në gusht 2026. Kjo shifër është pothuajse dyfishi i nivelit mujor të shpenzimeve kur Trumpi u rikthye në Shtëpinë e Bardhë.
Rritje ekonomike, por inflacioni dhe kostot po rëndojnë
Në anën tjetër, inflacioni është një nga temat që po shfaqet si sfidë. Në zgjedhjet presidenciale të vitit 2024, shumë votues amerikanë synuan të ndëshkonin Joe Bidenin, duke e lidhur rritjen e çmimeve pas pandemisë me qasjen e qeverisë së tij. Norma aktuale e inflacionit në SHBA është 3.7 për qind. Ajo është dukshëm më e ulët se kulmi prej nëntë për qind i regjistruar gjatë vitit 2022, në kohën kur Biden ishte në Shtëpinë e Bardhë, por është më e lartë se norma prej tre për qind që Trumpi trashëgoi kur mori detyrën në janar 2025.
Ekonomistët vlerësojnë se inflacioni do të ishte më i ulët pa tarifat e reja të vendosura nga Trump pas rikthimit në pushtet. Po ashtu, lufta e SHBA-së me Iranin ka ndikuar në çmimet globale të energjisë. Ndërprerjet e konsiderueshme në furnizimin me naftë dhe karburante nga Lindja e Mesme kanë kontribuar në rritjen e inflacionit në SHBA. Për të kuptuar peshën e kësaj rritjeje, çmimi i një galoni nafte dizel në SHBA, karburant i përdorur jo vetëm nga shoferët por edhe gjerësisht në bujqësi dhe industri, arriti një rekord prej 6.52 dollarësh në shtator.
Edhe te produktet ushqimore ka lëvizje që e ndjejnë konsumatorët. Disa çmime ushqimesh bazë, si mishi i viçit dhe kafeja, janë rritur që pas rikthimit të Trumpit në pushtet, ndërsa çmimi i vezëve ka rënë. Disa kompani amerikane të shitjes me pakicë kanë paralajmëruar se rritja e çmimeve të energjisë, e nxitur nga lufta me Iranin, do të rrisë koston e prodhimit të ushqimit dhe, rrjedhimisht, do të përkthehet në çmime më të larta për konsumatorët.
Paralelisht, të ardhurat familjare kanë vazhduar të rriten gjatë presidencës së Trumpit. Të ardhurat mediane, të përshtatura sipas inflacionit, u rritën me 2.6 për qind në vitin 2025 dhe arritën në 87 mijë e 460 dollarë, duke u regjistruar si niveli më i lartë i vërejtur ndonjëherë. Por shifrat e përgjithshme nuk e zgjidhin plotësisht shqetësimin: Instituti kërkimor Institute on Taxation and Economic Policy (ITEP) vlerëson se disa faktorë të kombinuar po ndikojnë në financat e familjeve amerikane.
Sipas gjetjeve të ITEP-it, efektet që po ndihen përfshijnë uljet e taksave të miratuara nga Trumpi; përfundimin e subvencioneve shtesë qeveritare që kishin bërë sigurimin shëndetësor më të lirë për miliona amerikanë; si dhe rritjen e çmimeve, më e lartë se sa pritej gjatë mandatit të dytë të Trumpit. Në këtë rritje çmimesh përfshihet edhe ajo që lidhet me tarifat doganore dhe me luftën me Iranin. Për pasojat, ITEP thekson se familjet me të ardhura të mesme, të cilat përbëjnë një pjesë të konsiderueshme të popullsisë, po përballen me një realitet ku përfitimet nuk po ecin gjithmonë paralel me kostot në rritje.
Botuar fillimisht në Telegrafi
