Një analizë e re mbi të dhënat e divorcit në SHBA ka sjellë një detaj interesant për mënyrën se si ndryshimi i mbiemrit mes bashkëshortëve lidhet me kohëzgjatjen e martesave. Sipas gjetjeve të publikuara, martesat e çifteve që ndajnë të njëjtin mbiemër zgjasin mesatarisht më gjatë para se të përfundojnë me divorc, ndërsa te çiftet që mbajnë mbiemra të ndryshëm, divorci ndodh më shpejt.
Te grupi i çifteve që kishin të njëjtin mbiemër, kohëzgjatja mesatare e martesës para divorcit rezulton rreth 12 vjet. Përballë tyre, te çiftet që nuk ndanin të njëjtin mbiemër, koha mesatare e martesës ishte më e shkurtër, rreth tetë deri në dhjetë vjet. Ky ndryshim shfaqet qartë në të dhëna dhe, sipas analizës, nuk zhduket as kur merret parasysh numri i fëmijëve që çiftet kishin në momentin e divorcit.
Studimi vjen nga Institute for Family Studies dhe autori i analizës është Lyman Stone. Në përfundimet e tij thuhet se çiftet që nuk ndajnë të njëjtin mbiemër divorcohen rreth 50 për qind më shpesh se ata që e mbajnë të njëjtin. Përveç kësaj, divorci te këto çifte raportohet edhe më herët gjatë rrjedhës së martesës, duke e vendosur mesatarisht ndarjen në një periudhë më të hershme krahasuar me çiftet me mbiemër të përbashkët.
Mbiemri i përbashkët lidhet me një martesë më të gjatë
Për të arritur këto rezultate, analiza u mbështet në të dhëna publike për divorcet në Teksas gjatë viteve 2016 dhe 2017. Këto të dhëna mundësuan krahasimin e kohëzgjatjes së martesave, duke u nisur nga fakti nëse bashkëshortët ndanin apo jo të njëjtin mbiemër. Pikërisht mbi këtë bazë u mat se sa vite zgjaste martesa para se të mbyllej me divorc në secilin grup.
Megjithatë, të dhënat nuk duhen lexuar si provë se ndryshimi i mbiemrit është shkaku i drejtpërdrejtë i divorcit. Vetë autori i analizës thekson se personat që vendosin të mbajnë mbiemrin e tyre, ose të përdorin mbiemër të dyfishtë, mund të dallojnë në mënyra të shumta nga ata që, pas martesës, marrin një mbiemër të përbashkët. Në këtë kontekst, faktorë si mosha, bindjet politike, vlerat personale dhe rrethana të tjera jetësore mund të ndikojnë në vendimet e çifteve për mënyrën e mbiemrit dhe, në vijim, në mënyrën se si zhvillohet marrëdhënia.
Në të njëjtën linjë, studiuesit theksojnë se nuk është e mundur që mbiemri të veçohet si faktor i vetëm ose si shkak i drejtpërdrejtë që çon në ndryshime në normat e divorcit. Për këtë arsye, ajo që del nga analiza është kryesisht një lidhje statistikore mes dy variablave: mënyrës së ndarjes së mbiemrit dhe kohëzgjatjes/ndodhjes së divorcit, pa pretenduar se bëhet fjalë domosdoshmërisht për shkak-pasojë.
Edhe një studim më i hershëm, i kryer në një rajon të Kanadasë, kishte gjetur një rezultat të ngjashëm: ndryshimi i mbiemrit pas martesës lidhej me kohëzgjatjen e martesës te çiftet që më vonë u divorcuan. Megjithatë, edhe në atë rast autorët vunë në dukje se kampioni ishte relativisht i vogël, çka e bën të domosdoshme kryerjen e hulumtimeve të tjera për të konfirmuar më gjerësisht gjetjet.
Një shpjegim i mundshëm i ngritur në analizë lidhet me faktin se vendimi për mbiemrin mund të pasqyrojë pritshmëri dhe vlera më të gjera që bashkëshortët i kanë përpara martesës. Në këtë kuptim, mbiemri i përbashkët mund të mos jetë arsyeja pse disa martesa zgjasin më shumë, por thjesht të tregojë se grupet e caktuara të çifteve ndryshojnë në aspekte të tjera, të cilat ndikojnë më drejtpërdrejt në stabilitetin e marrëdhënies. Për këtë arsye, rezultatet flasin më shumë për një lidhje interesante, sesa për një ndikim të drejtpërdrejtë të mbiemrit në qëndrueshmërinë e martesës, ndërsa për të provuar marrëdhënie shkak-pasojë do të nevojiteshin studime më të mëdha dhe më të hollësishme.
Botuar fillimisht në Telegrafi