Teksti i “letrës lexuesit” i Flaka Surroit, i botuar më 25 korrik 2026 në 08:00, shtjellon një tezë të qartë: kur autoritetet në Kosovë po përpiqen të zbatojnë ligjin, ndërkohë në veri shfaqet një “dioptri negative” që, sipas autorit, i largon institucionet nga ajo që konsiderohet baza e drejtësisë. Në fokus vendoset mënyra si veprojnë gjykatës e prokurorë kur, sipas argumentit të paraqitur, vendosin të mos veprojnë sipas profesionalizmit dhe ligjit, por sipas urdhrave politike.
Në këtë kuadër, Surroi përmend rastet kur gjykatësit dhe prokurorët, të cilët përfaqësojnë një pjesë të shtyllës së pavarur të pushtetit, nuk tregojnë përkushtim për zbatimin e ligjit në kohën kur do të duhej ta bënin. Sipas përshkrimit të saj, këta aktorë nuk e trajtojnë drejtësinë si detyrë ndaj bashkëqytetarëve, por e kthejnë veprimin e tyre në diçka që i shërben një ndikimi politik. Në atë logjikë, i gjithë sistemi i drejtësisë në veri, sipas autorit, mbahet peng dhe qytetarët lihen pa veprimin që pritet nga institucionet.
Në shkrim lidhet edhe një komponent tjetër i rëndësishëm: vendimmarrja e Qeverisë së Kosovës lidhur me targat. Më 2022, Qeveria kishte vendosur se targat ilegale të lëshuara nga autoritetet paralele serbe do të duhej të hiqeshin nga qarkullimi. Po ashtu, përcaktohej që të gjitha veturat që qarkullonin nëpër Kosovë do të duhej të kishin targa të lëshuara vetëm nga autoritetet e Republikës së Kosovës. Autorja e vendos këtë vendim si një pikënisje të qartë të zhvillimeve që më pas u përdorën si terren për tensione.
Thuhet se ky vendim do të hynte në fuqi vetëm vitin vijues, në dhjetor, por, sipas autorit, ai shënonte “hyrjen në dhunën e jashtëzakonshme” që do të shpërfaqej në maj. Në argumentim theksohet se kjo kulmonte me sulmin terrorist në Banjskë në shtator të 2023-tës. Në të njëjtën linjë, autori thotë se për të gjithë ata që nuk donin të mbanin dyshime, ishte e dukshme se i gjithë veprimi ishte i orkestruar. Gjithçka paraqitet si një zinxhir ku vendimet politike me efekte në administratë, gjyqësor dhe polici, veprojnë nën udhëzimet e Listës Serbe, e quajtur si dorë e zgjatur e Vuçiqit në Kosovë.
BE-ja, drejtimi i gabuar: si ndikoi presioni në veri
Një element qendror në narrativë është përshkrimi i një vendimmarrjeje brenda strukturave politike. Autorja shkruan se Lista Serbe kishte organizuar një mbledhje të jashtëzakonshme në Mitrovicë më 5 nëntor 2022. Në atë mbledhje, siç rrëfehet në tekst, ishte vendosur që kryetarët serbë të komunave në veri të jepnin dorëheqje për shkak të vendimit për targat. Në artikull përmendet edhe argumentimi që u përdor në atë kohë: se “serbëve u mohoheshin të drejtat themelore të njeriut”. Ky pretendim, sipas autorit, krahasohet me mënyrën si zakonisht shfaqen deklarime të tilla sa herë që në Kosovë merret vendim për shtrirjen e sovranitetit në të gjithë territorin.
Pas kësaj, në shkrim theksohet se nuk u desh shumë kohë që vendimit të kryetarëve t’i bashkëngjiteshin veprime të tjera, duke e çuar situatën drejt përplasjes. Në fund të tekstit, autorja e mbyll rrëfimin duke rikthyer fokusin te përgjegjësia institucionale: kur vendimmarrja politike prodhon pasoja direkte në terren, roli i drejtësisë dhe i zbatimit të ligjit bëhet përcaktues. Ajo e lidh qasjen e gjykatësve e prokurorëve, si dhe mosveprimin e tyre, me pengmarrjen e sistemit të drejtësisë në veri. Në këtë mënyrë, argumenti i artikullit ngrit një kundërshtim të fortë ndaj asaj që paraqitet si varësi nga diktati politik, duke theksuar se qytetarët nuk mund të lihen pa veprime konkrete të institucioneve, pikërisht kur pritet t’i jepet përgjigje ligjore zhvillimeve të tilla.
Botuar fillimisht në Koha.net
