Dhimbja që shfaqet gjatë frymëmarrjes është një nga ato simptoma që shpesh neglizhohen, edhe pse mund të ketë shkaqe të ndryshme. Ajo mund të ndihet si shqetësim i lehtë, por në shumë raste përshkruhet si dhimbje e mprehtë, therëse apo edhe si një pickim i papritur në kraharor. Për disa persona, shqetësimi shfaqet vetëm kur bëjnë frymëmarrje të thellë, ndërsa te të tjerë mund të përkeqësohet edhe gjatë frymëmarrjes së zakonshme, kollitjes, teshtitjes apo të qeshurit.
Një pjesë e njerëzve e lidhin këtë dhimbje me gjendje më të thjeshta, si tendosje muskulore ose infeksione të rrugëve të frymëmarrjes. Megjithatë, ka edhe situata më të rënda që mund të fshihen pas të njëjtit lloj shqetësimi. Dhimbja mund të ndihet në njërën anë të kraharorit ose në të dyja, dhe ndonjëherë mund të përhapet drejt shpinës, shpatullës apo qafës, duke e bërë të vështirë kuptimin e origjinës së saj. Pikërisht për këtë arsye, një dhimbje e re dhe e pashpjegueshme nuk duhet të anashkalohet.
Kur dhimbja lidhet me pleurën, çdo frymëmarrje mund të dhembë
Për të kuptuar pse dhimbja shfaqet sidomos gjatë frymëmarrjes, rëndësi ka roli i cipës së mushkërive. Mushkëritë janë të mbështjella nga një cipë e hollë e quajtur pleurë, e njohur edhe si cipa e mushkërive. Shtresat e saj ndihmojnë që mushkëritë të zgjerohen dhe të tkurren lirshëm gjatë frymëmarrjes. Mes këtyre shtresave ka një sasi të vogël lëngu, i cili ul fërkimin kur kraharori lëviz. Kur pleura acarohet ose inflamohet, çdo frymëmarrje e thellë mund të shkaktojë dhimbje të mprehtë. Kjo gjendje quhet pleurit.
Dhimbja nga pleuriti shpesh bëhet më e fortë gjatë kollitjes, teshtitjes apo lëvizjeve të papritura. Ndonjëherë ajo mund të duket sikur vjen nga muskujt ose nga shtylla kurrizore, sepse mund të përhapet drejt shpatullës ose shpinës. Përveç pleuritit, dhimbja gjatë frymëmarrjes mund të ketë edhe shkaqe të tjera të shpeshta. Infeksionet e rrugëve të frymëmarrjes janë ndër arsyet më të zakonshme. Pneumonia, pra pezmatimi i mushkërive, mund të shkaktojë dhimbje sidomos kur inflamacioni prek edhe pleurën.
Kur bëhet fjalë për pneumoni ose infeksione të tjera, dhimbja shpesh shoqërohet me temperaturë, kollë, plogështi dhe vështirësi në frymëmarrje. Edhe disa infeksione virale mund të japin simptoma të ngjashme, pa pasur domosdoshmërisht dëmtim të rëndë të mushkërive. Një tjetër shkak i mundshëm është tendosja e muskujve të kraharorit: dhimbja mund të shfaqet pas kollitjes së zgjatur, pas ngritjes së peshave ose pas një sforcimi fizik. Kur tendosen muskujt ndërbrinjorë, zgjerimi i kraharorit gjatë çdo frymëmarrjeje mund të sjellë shqetësim. Gjithashtu, ekziston edhe kostokondriti, që është pezmatimi i kërcit që lidh brinjët me kockën e kraharorit, i cili mund të japë dhimbje therëse sidomos gjatë frymëmarrjes së thellë ose lëvizjeve të pjesës së sipërme të trupit.
Jo çdo dhimbje gjatë frymëmarrjes tregon urgjencë, por ka situata ku duhet veprim i menjëhershëm. Një nga shkaqet më serioze është embolia pulmonare: ndodh kur një mpiksje gjaku bllokon një enë gjaku në mushkëri. Dhimbja zakonisht shfaqet papritur dhe mund të shoqërohet me frymëmarrje të shpejtë, mungesë ajri, rrahje të shpeshta të zemrës, marramendje, të fikët ose kollitje me gjak. Një tjetër gjendje urgjente është pneumotoraksi, kur ajri hyn në hapësirën ndërmjet mushkërisë dhe murit të kraharorit, duke shkaktuar kolaps të pjesshëm ose të plotë të mushkërisë. Edhe ky rast jep shpesh dhimbje të papritur dhe vështirësi në frymëmarrje.
Në disa situata, dhimbja mund të lidhet edhe me zemrën, si pezmatimi i cipës së zemrës ose disa forma të infarktit. Nëse dhimbja është e fortë, shfaqet papritur, shoqërohet me djersë të ftohta, mungesë ajri, të fikët dhe sidomos nëse përhapet drejt krahut, shpinës, qafës apo nofullës, kërkohet ndihmë e menjëhershme mjekësore. Për të zbuluar shkakun, mjeku pyet kur kanë nisur simptomat, sa zgjasin dhe çfarë i përkeqëson ose i lehtëson. Po ashtu, rëndësi ka nëse personi ka temperaturë, kollë, marramendje, histori operacioni, qëndrim të gjatë pa lëvizur, sëmundje kronike ose përdorim të barnave të caktuara.
Gjatë kontrollit mjekësor vlerësohen frymëmarrja, zemra, tensioni i gjakut, pulsi dhe niveli i oksigjenit në gjak. Sipas rastit mund të nevojitet radiografi e mushkërive, EKG, analiza gjaku ose ekzaminime të tjera më të detajuara. Trajtimi varet tërësisht nga shkaku: në rast tendosjeje muskulore ose inflamacioni më i lehtë, mjeku mund të rekomandojë pushim, kufizim të aktivitetit fizik dhe barna kundër dhimbjes. Kur dyshohet infeksion bakterial mund të nevojiten antibiotikë, ndërsa embolia pulmonare dhe disa forma të pneumotoraksit kërkojnë trajtim urgjent spitalor. E rëndësishme është që dhimbja e re, e pashpjegueshme ose ajo që përkeqësohet të mos trajtohet vetëm me qetësues pa u vlerësuar nga mjeku, edhe pse jo çdo shqetësim gjatë frymëmarrjes lidhet domosdoshmërisht me një problem të rëndë.
Botuar fillimisht në Telegrafi