Publicisti Viktor Buzhala ka reaguar ndaj paralajmërimeve se Serbia po shqyrton mundësinë e devijimit të rrjedhës së lumit Ibër. Sipas tij, një veprim i tillë do të hapte një precedent të rrezikshëm, i cili në fund do ta vendoste vetë Serbinë në një pozitë më të pafavorshme.
Reagimi i Buzhalës vjen pas deklarimeve për një skenar ku uji i lumit Ibër mund të ndryshohet. Ai ka argumentuar se balanca e prurjeve ujore mes Kosovës dhe Serbisë nuk është në favor të pretendimeve që lidhen me devijimin, duke bërë një përllogaritje të vëllimeve që kalojnë në dy drejtime përmes rrjedhës së lumit Ibër.
Në përllogaritjen e tij, Buzhala thotë se nga Serbia drejt Kosovës, përmes Ibrit, hyjnë mesatarisht rreth 350 deri në 440 milionë metra kub ujë në vit. Ndërkaq, ai pretendon se nga Kosova drejt Serbisë rrjedhin rreth 1.2 deri në 1.25 miliardë metra kub ujë në vit.
Devijimi i Ibrit si presion: Buzhala llogarit ujin në të dy anët
“Vetëm Ibri, pasi kalon Kosovën, merr Sitnicën dhe lumenjtë e tjerë të përrenjtë, dhe i çon Serbisë rreth 950–970 milionë metra kub ujë në vit”, ka shkruar Buzhala. Sipas tij, Morava e Binçës ia shton edhe rreth 280 milionë metra kub ujë në vit, duke e çuar totalin e prurjeve që i drejtohen Serbisë nga territori kosovar në shifrat që ai përmend.
Buzhala thotë se nëse Serbia do të krijonte precedentin që një shtet në pjesën e sipërme të rrjedhës së një lumi t’ia devijojë ujin një shteti që ndodhet më poshtë, atëherë Serbia duhet ta ketë parasysh se edhe ajo vetë gjendet “downstream” në raport me disa rrjedha ujore që vijnë nga Kosova. Me këtë argument, ai i bën thirrje Beogradit të mos e trajtojë ujin si instrument presioni, pasi një vendim i tillë mund të kthehet kundër vendit që e nis.
Në të njëjtin reagim, publicisti përmend edhe skenarë të mundshëm alternativë për furnizimin me ujë të Korporatës Energjetike të Kosovës (KEK), duke theksuar se Kosova ka mundësi të tjera edhe në rast të problemeve me furnizimin nga Ujmani. Ai thotë se për nevojat e Kosovës A dhe Kosovës B do të nevojiteshin rreth 22 milionë metra kub ujë në vit, ndërsa një sistem alternativ me kapacitet prej një metër kub në sekondë do të siguronte rreth 31.5 milionë metra kub ujë në vit.
Ndër të tjera, Buzhala pretendon se vetëm Sitnica bart rreth 400 milionë metra kub ujë në vit. Sipas tij, një pjesë relativisht e vogël e kësaj sasie, pas trajtimit, mund të përdoret për nevojat industriale të KEK-ut. Ai shton se uji mund të merret, të trajtohet dhe të pompohet drejt një rezervuari pranë KEK-ut, ose edhe drejtpërdrejt në sistemin industrial.
Si alternativë shtesë, Buzhala përmend edhe liqenin e Batllavës. Ai thotë se ky liqen ishte ndërtuar fillimisht edhe për nevojat e termocentraleve dhe se mund të studiohej furnizimi shtesë i tij nga sistemi i Llapit. Sipas vlerësimit të tij, këto projekte do të ishin shumë më të vogla sesa përpjekja për të zëvendësuar tërësisht sistemin e Ibrit.
Në përmbyllje, Buzhala paralajmëron se përdorimi i ujit si instrument presioni mund të prodhojë pasoja edhe për vetë Serbinë. Ai shkruan se “Serbia duhet ta dijë se kërcënimi me ujë është lojë me dy porta”, duke shtuar se nëse uji që vjen nga territori i një vendi ndalohet, ekziston mundësia fizike që edhe Kosova të mbajë ujin që krijohet në territorin e saj. Ai përfundon duke thënë se, nëse Beogradi synon ta shndërrojë ujin në instrument presioni politik, duhet të analizojë me kujdes edhe pozitën gjeografike dhe hidrologjike përpara se të krijojë një precedent të tillë.
Botuar fillimisht në Bota Sot