Ministrja serbe e Administratës Publike dhe Vetëqeverisjes Lokale, Snezana Paunoviç, ka bërë një deklaratë që ka nxitur reagime të shumta, duke thënë në një intervistë se Kosova duhej të ishte spastruar etnikisht nga shqiptarët në vitin 1998. Sipas asaj që ajo ka pohuar publikisht gjatë kësaj bisede, synimi do të ishte realizimi i një “zgjidhjeje” përmes eliminimit të shqiptarëve nga hapësira ku ata jetonin, një tezë që e çon debatin në logjikën e dhunës dhe përjashtimit.
Ndërkohë, shqetësimi që del nga ky qëndrim lidhet me faktin se deklarata nuk është shfaqur si një koment i izoluar, por si një formulim i bërë nga një funksionare e lartë në qeverinë e Serbisë. Pikërisht kjo e vendos çështjen në fokus të një politike që, sipas interpretimit të reagimeve të shumta, vazhdon të ushqehet me urrejtje dhe me një narrativë që synon të legjitimojë krimet ndaj njerëzve të pambrojtur. Në këtë kuadër, theksohet se në dekadat e fundit kanë ndodhur masakra dhe krime ndaj civilëve në disa vende të Ballkanit, ndërsa barazia mes tyre përdoret si argument për të treguar se fryma ekstremiste nuk është zhdukur.
Në reagime thuhet se e ashtuquajtura “trimëri” nuk mund të lidhet me sulmet ndaj civilëve, por me atë që ndodh kur njerëzit e pambrojtur shndërrohen në objektivi të dhunës. Aty theksohet se sulmet ndaj grave e fëmijëve, si dhe ndaj të moshuarve e gjyshërve e gjysheve, nuk janë vetëm veprime të rënda, por shenjë e një mendësie që e kthen terrorin në mjet. Argumenti kryesor që ngrihet është se ky lloj justifikimi i krimeve nuk është i ri, por ka pasur precedentë në Bosnje, Kroaci dhe Kosovë.
Një tjetër element i sjellë në vëmendje lidhet me atë që një deklaratë e tillë dëgjohet edhe në vitin 2026 nga përfaqësues zyrtarë të një shteti, e shprehur hapur në media. Në këtë drejtim, vihen në pah shqetësime se fryma ekstremiste po “mbijeton” dhe se ajo ushqehet pikërisht nga krimet e përbindshme që, sipas atyre që reagojnë, janë kryer më parë. Treguesi i “vijimësisë” është vetë fakti që një ministri e qeverisë e formulon një tezë të tillë dhe e vendos atë në kohën e një ngjarjeje historike konkrete: vitin 1998.
Historia nuk ndryshohet me thirrje për spastrimin etnik
Reagimet i kthehen edhe argumentit historik. Në këtë pjesë thuhet se nuk mund të fshihet e vërteta dhe nuk mund të rishkruhet historia vetëm me deklarata ekstremiste. Përmendet se kur Kostandini i Madh dhe Justiniani i Parë, si dhe mbretër e perandorë të tjerë të lashtësisë, drejtonin Dardaninë, ndërkohë që ilirët ndërtonin qytete të mëdha, institucione, teatro, sheshe dhe vepra të zhvilluara infrastrukturore, të parët e ministreve të sotme “erdhën shumë vonë”, përtej Karpateve, në vise që sipas këtij argumenti “as sot nuk po i ndajnë dot ku ndodhen saktësisht”. Ky segment shërben si kundërpeshë ndaj narrativës që përpiqet të mohojë identitetin dhe të justifikojë masa të dhunshme.
Në përfundim, qëndrimet e publikuara kërkojnë që një thirrje e tillë që legjitimon spastrimin etnik të mos pranohet. Aty theksohet se deklarata duhet të dënohet me forcë nga institucionet, ndërsa heshtja ndaj saj nuk shihet si e pranueshme. Gjithashtu, në tekstin e reagimit përmendet edhe një qëndrim për vlerësimin e luftëtarëve të UÇK-së dhe dëshmorëve të saj, me pretendimin se në betejat e zhvilluara u kuptua se shqiptarët nuk do të largoheshin e nuk do t’i lëshonin tokat e tyre, por do të luftonin përballë dhunës.
Po ashtu, në fund të publikimit bëhet thirrje që materiali të shpërndahet sipas dëshirës së lexuesit. Megjithatë, debati qëndron te mesazhi kryesor: një deklaratë e dhënë nga një funksionare e lartë në qeverinë e Serbisë, ku përmendet vitin 1998 dhe kërkohet spastrimi etnik i shqiptarëve nga Kosova, ka hapur një valë reagimesh që e lidhin këtë formulim me trashëgiminë e krimeve ndaj civilëve dhe me faktin se, edhe në vitin 2026, retorika e ekstremizmit vazhdon të shfaqet në hapësirën publike.
Botuar fillimisht në Bota Sot