Në emisionin “Pressing” të T7 është zhvilluar një debat lidhur me zhvillimet politike në Kosovë, veçanërisht me mënyrën e zgjedhjes së Presidentit dhe ndikimin që kanë partitë në këtë proces. Në diskutim u përfshinë Blerim Latifi dhe Baton Haxhiu, ku përballja e tyre u përqendrua te skenari i mundshëm politik nëse parashikohen ndryshime kushtetuese që do ta shndërronin zgjedhjen e Presidentit në një votim të drejtpërdrejtë nga populli.
Latifi ngriti një shqetësim rreth dinamikës politike që mund të krijohet pas ndryshimeve. Ai tha se ekziston mundësia që skena politike të marrë trajtën e dy poleve, ku garat do të zhvillohen kryesisht mes dy forcave kryesore politike. Sipas tij, në këtë mënyrë mund të krijohet hapësirë për një “parti të tretë”, por gjithsesi ai theksoi se skenari i përgjithshëm do të ndikonte në mënyrën si do të konsolidoheshin garat elektorale.
Në vijim të argumentit të tij, Latifi u shpreh se, në rast se opozita do të mbetej “e shkapërderdhur”, atëherë një kandidat ose një strukturë politike e caktuar mund të vazhdonte të fitonte në mënyrë të përsëritur, “pafundësisht”. Kjo, sipas qasjes së tij, do të lidhej me mungesën e konsolidimit të kundërshtarëve kryesorë brenda opozitës, duke e bërë më të vështirë që të krijohet një balancë e vërtetë politike.
Ndërkohë, Baton Haxhiu e kundërshtoi këtë mënyrë të arsyetimit kur erdhi te çështja e zgjedhjes së Presidentit. Ai tha se, pavarësisht nga varianti që zgjidhet në procedurat kushtetuese, edhe nëse synohet që Presidenti të zgjidhet me vota të popullit, sërish procesi do të mbetet i lidhur ngushtë me partitë politike. Haxhiu vuri në pah se logjika e pjesëmarrjes politike nuk ndryshon thjesht nga forma e votimit, sepse partitë vazhdojnë të kenë ndikim në zgjedhjet dhe në mënyrën e organizimit të garës.
Ndryshimet për votim të drejtpërdrejtë s’çojnë larg rolit të partive
Debati mes dy të ftuarve u përqendrua te ky pikëthes. Latifi argumentoi për rrezikun e krijimit të një skene politike me dy pole dhe për ndikimin e dobësimit të opozitës, ndërsa Haxhiu e zhvendosi fokusin te efekti real i ndryshimeve kushtetuese. Sipas Haxhiut, edhe në çfarëdo varianti që ndryshohet Kushtetuta me qëllim që Presidenti të zgjidhet drejtpërdrejt, prapë partitë janë ato që i “zgjedhin” kandidatët dhe e mbajnë strukturën politike të garës. Kështu, ai theksoi se ndryshimi i mekanizmit të votimit nuk e eliminon rolin e subjekteve politike.
Krahas këtyre qëndrimeve, diskutimi tregoi se çështja e zgjedhjes së Presidentit është parë nga dy këndvështrime të ndryshme: njëri që lidhet me mënyrën se si do të ristrukturohet skena partiake dhe si do të ndikojë fragmentimi i opozitës, dhe tjetri që lidhet me vazhdimësinë e rolit të partive pavarësisht formës së votimit. Përballja Latifi–Haxhiu, e zhvilluar në “Pressing” të T7, e solli këtë debat në qendër të vëmendjes, duke i dhënë publikut një pasqyrë të argumenteve mbi atë që mund të ndodhë nëse ndërmerren ndryshime në rendin kushtetues.
Në përfundim, çështja që mbeti dominues në diskutim ishte se si do të funksionojë sistemi politik kur të ndryshohet mënyra e zgjedhjes së Presidentit: Latifi e shikoi rrezikun e krijimit të një gare të kufizuar mes dy poleve dhe vazhdimësinë e fitoreve nëse opozita mbetet e copëzuar, ndërsa Haxhiu argumentoi se, pavarësisht ndryshimeve për votim të drejtpërdrejtë, partitë politike vazhdojnë ta përcaktojnë realisht rrjedhën e garës. Debati i tyre e bëri të qartë se interpretimet mbi efektet e ndryshimeve kushtetuese mund të jenë të ndryshme, por në qendër qëndron ndikimi i partive në sistemin politik.
Botuar fillimisht në Gazeta Express