Çmimet e derivateve Në Kosovë kanë shënuar një rritje të lehtë krahasuar me ditën e martë. Sipas çmimeve maksimale të lejuara për derivate nga Ministria e Industrisë, Ndërmarrësisë, Tregtisë dhe Infrastrukturës, litri i naftës sot kushton 1.39 euro. Ndryshimet reflektojnë një rregullim minimal në treg, ndërkohë që raportimet ditore vazhdojnë të ndjekin tarifat e vendosura nga autoritetet përkatëse.
Edhe benzina ka një çmim të ri në listë. Sot, litri i benzinës kushton 1.35 euro, ndërsa gazi rezulton më i lirë në krahasim me dy llojet e tjera të derivateve. Çmimi për litër i gazit është vendosur në 0.68 euro, duke ruajtur kështu një diferencë të theksuar ndaj çmimeve të naftës dhe benzinës. Krahasimi i këtyre shifrave tregon se konsumatorët vazhdojnë të kenë alternativa më të përballueshme kur zgjedhin gazin për automjetet e tyre.
Në nivel ditor, energjia e naftës u rishikua pak më lart. Te të martën, nafta u shfaq me çmim 1.38 euro për litër, ndërsa benzina dhe gazi u shiten me çmime të njëjta si sot. Kjo do të thotë se rritja e sotme prek kryesisht naftën, ndërsa pjesa tjetër e spektrit të derivateve mbetet e pandryshuar sipas çmimeve maksimale të publikuara për konsumatorët.
Ndryshimet e çmimeve nuk lidhen vetëm me çastin, por edhe me zhvillimet në rajon dhe tregjet ndërkombëtare të energjisë. Çmimet e energjisë, sipas dinamikës së deritanishme, kanë pësuar luhatje të mëdha. Këto luhatje u ndikuan veçanërisht nga reagimi i Iranit, i cili mbylli praktikisht Ngushticën e Hormuzit. Ngushtica e Hormuzit është një rrugë ujore jetike për transportin e naftës dhe gazit, prandaj çdo bllokim apo kufizim i saj shfaqet shpejt në kostot e tregut.
Rënia e çmimit të naftës së papërpunuar ka ndodhur pas një zhvillimi të rëndësishëm diplomatik. Kostoja e naftës së papërpunuar ka qenë në rënie të ndjeshme që nga 17 qershori. Në atë datë, SHBA-ja dhe Irani nënshkruan një Memorandum Mirëkuptimi. Dokumenti parashikon një periudhë 60-ditore negociatash mbi programin bërthamor të Teheranit dhe masa të tjera për t’i dhënë fund luftës. Kjo çoi në ndryshime të pritshmërive për furnizimet dhe, rrjedhimisht, ndikoi në çmimet në treg.
Ngushtica e Hormuzit dhe negociatat ndikojnë te çmimet e derivateve
Përveç çmimeve në letër, ndikimi i zhvillimeve gjeopolitike shihet edhe në lëvizjen reale të mallrave. Sipas kompanisë së inteligjencës detare Kpler, numri i anijeve që kalojnë përmes Ngushticës së Hormuzit është rritur ndjeshëm që nga nënshkrimi i memorandumit. Ky është një element i rëndësishëm, pasi një rrugë kyçe transporti kur është e bllokuar kufizon kalimet, ndërsa rihapja ose lehtësimi i situatës sjell rritje të trafikut. Kur ka më shumë anije që kalojnë, tregu tenton të marrë sinjale më të qarta për furnizimin dhe kostoja e transportit mund të stabilizohet.
Në Kosovë, këto ndikime përkthehen në shifra konkrete për konsumatorët. Sot, çmimet maksimale të derivateve janë vendosur në 1.39 euro për litër të naftës, 1.35 euro për litër të benzinës dhe 0.68 euro për litër të gazit. Krahasimi me ditën e martë tregon se nafta ka u rrit për një cent, ndërsa benzina dhe gazi kanë qëndruar me çmime të njëjta. Ndërkohë, prapaskenat e tregut ndërkombëtar—nga luhatjet e mëdha pas reagimit të Iranit te negociatat SHBA-Iran—vazhdojnë të jenë faktorë që përcaktojnë ritmin e ndryshimeve në çmimet e energjisë.
Botuar fillimisht në Koha.net
