Shenjat portokalli që shihen në cisternat ku transportohen materiale të rrezikshme nuk janë vetëm detaje grafike. Ato janë pjesë e një sistemi ndërkombëtar që ndihmon punonjësit e transportit, autoritetet dhe shërbimet emergjente të kuptojnë menjëherë se çfarë po transportohet dhe sa i lartë është rreziku. Në foton shoqëruese janë të shënuara dy rreshta me numra: njëri tregon klasën e rrezikut, ndërsa tjetri identifikon saktësisht substancën.
Rreshti i sipërm përbëhet nga numri i koduar që njihet si kodi Kemler. Ky kod përbëhet nga dy ose tri shifra dhe tregon llojin dhe shkallën e rrezikut. Për shembull, shifra 2 lidhet me gaz, 3 tregon rrezik nga ndezshmëria e lëngjeve ose avujve të tyre, 4 sinjalizon një rrezik të ngjashëm nga substancat e ngurta, ndërsa 5 i referohet substancave oksiduese.
Po kështu, kodi Kemler përfshin edhe shifra të tjera të qarta për llojin e rrezikut: 6 sinjalizon substanca toksike ose infektuese, 7 lidhet me radioaktivitetin, 8 me substanca gërryese, dhe 9 paralajmëron rrezik nga një reaksion i rrezikshëm. Një element tjetër i rëndësishëm është kur e njëjta shifër përsëritet: kjo tregon se rreziku është më i madh. Pra, struktura e kodit nuk është rastësore, por e ndërtuar për të dhënë informacion të drejtpërdrejtë.
Rreshti i poshtëm, me katër shifra, është numri i OKB-së (UN). Ky numër shërben për identifikimin e saktë të substancës që transportohet. Në këtë mënyrë, edhe nëse rreziku i përshkruar nga kodi Kemler lidhet me disa aspekte të sjelljes së materialit, numri UN e bën më specifik transportin: tregon saktësisht se për cilën substancë bëhet fjalë.
Si shembull, kodi 1203 tregon benzinën, ndërsa 1202 i referohet naftës. Për karburantin e aviacionit, përkatësisht vajgurin e aeroplanëve, përdoret numri 1863. Në praktikë, kombinimi i dy rreshtave jep pamjen e plotë: njëkohësisht rrezikun dhe identifikimin e substancës. Kështu, shenja 33/1203 tregon se cisterna transporton benzinë, e cila është shumë e ndezshme, ndërsa 30/1202 tregon transportin e naftës.
Numrat shpjegojnë rrezikun dhe substancën në cisterna
Në disa cisterna mund të transportohen lloje të ndryshme karburanti ose materiale në dhoma të veçanta. Për këtë arsye, në pjesën e përparme dhe të pasme të cisternës mund të vendosen shenja që tregojnë ngarkesën me rrezikun më të madh. Kjo ndihmon që të merret informacion i saktë edhe kur nuk bëhet fjalë për një material të vetëm në të gjithë njësinë e transportit.
Një tjetër detaj që shfaqet në shenjim lidhet me situatat ku para numrit të sipërm vendoset shkronja X. Nëse shfaqet X, kjo është një paralajmërim: substanca nuk duhet të bjerë në kontakt me ujin, pasi një kontakt i tillë mund ta rrisë rrezikun. Përtej sinjalizimit në letër, kjo ka rëndësi edhe në procedurat e emergjencës dhe në mënyrën se si trajtohen rastet e rrjedhjeve apo incidenteve.
Është e rëndësishme të theksohet se shenjat në cisternë nuk hiqen menjëherë pasi karburanti të jetë zbrazur. Brenda rezervuarit mund të mbeten mbetje të karburantit dhe avuj të ndezshëm, ndaj cisterna vazhdon të konsiderohet e rrezikshme derisa të pastrohet plotësisht nga mbetjet dhe avujt. Kjo logjikë lidhet direkt me faktin se rreziku nuk “zhduket” vetëm me heqjen e lëndës, por varet nga gjendja e brendshme e njësisë.
Botuar fillimisht në Koha.net