Pas certifikimit të rezultateve nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve, procesi i formimit të institucioneve të reja hyn në një fazë vendimtare. Në këtë pikë, vëmendja zhvendoset nga numërimi dhe verifikimi te procedurat që duhet të ndiqen për të bërë funksionale institucionet që dalin nga zgjedhjet. Përgjatë kësaj periudhe, çështjet kryesore lidhen me mënyrën se si konstituohen organet, afatet që respektohen dhe kushtet në të cilat mund të shfaqen bllokime.
Zejnulla Jakupi, duke folur për hapat që pasojnë certifikimin, ka theksuar se pas finalizimit të rezultateve, nis faza ku partitë dhe institucionet përkatëse duhet të ndërmarrin veprimet e radhës ligjore. Në praktikë, kjo lidhet drejtpërdrejt me konstituimin e organeve të reja, respektimin e afateve dhe procedurave të përcaktuara për krijimin e institucioneve që do të marrin përsipër punën e tyre pas zgjedhjeve.
Në këtë fazë, mekanizmat politikë dhe institucionalë bëhen përcaktues. Konstituimi i organeve, sipas procedurave përkatëse, kërkon koordinim mes aktorëve politikë dhe vullnet për të kaluar nëpër të gjitha hapat që kërkohen për ta shndërruar rezultatin zgjedhor në funksionim real. Jakupi vë në fokus edhe çështjen e mundësisë së bllokadës, si një rrezik që mund të shfaqet në momente ku nuk arrihet të përmbyllen procedurat në mënyrë të rregullt.
Pas certifikimit, rruga drejt institucioneve nis me konstituimin e organeve
Koncepti i “hapave të radhës” mbetet qendror në këtë periudhë, sepse vendimet që merren pas certifikimit ndikojnë drejtpërdrejt në kalendarin e punës së institucioneve të reja. Për ta bërë të mundur këtë, duhet të kalohen fazat procedurale që lidhen me konstituimin, shpërndarjen e mandatimeve dhe vijimin e mëtejshëm të funksionimit institucional. Nëse këto hapa nuk ecin me ritmin e parashikuar, sistemi rrezikon të mbetet në pritje, duke krijuar hapësirë për kontestime ose për bllokime të mundshme.
Jakupi ka shpjeguar edhe se si mund të hapet skenari i bllokadës, duke e lidhur atë me mungesën e marrëveshjeve politike ose me pengesa që vijnë nga moskoordinimi gjatë procedurave. Bllokada, në këtë kuptim, nuk trajtohet si diçka teorike, por si një mundësi që shfaqet kur palët nuk bien dakord për të kaluar nëpër fazat e nevojshme për formimin e institucioneve. Ndërsa procedurat janë të qarta, sfida kryesore del te zbatimi i tyre në kohë dhe te angazhimi i aktorëve relevantë për të ecur drejt funksionalizimit.
Ndërkohë, pas certifikimit, procesi kalon nga faza teknike e verifikimit të rezultateve te faza politike dhe institucionale. Kjo është arsyeja pse vëmendja përqendrohet te procedurat që do të ndiqen dhe te mënyra se si do të organizohet konstituimi i organeve. Çdo vonesë ose mosrespektim i hapave të përcaktuar mund të ndikojë në afatet e funksionimit, duke e bërë edhe më të rëndësishme rolin e institucioneve përgjegjëse dhe të aktorëve politikë që marrin pjesë në proces.
Në këtë kontekst, mesazhi i përbashkët i shpjegimeve të Jakupit është se pas certifikimit, sistemi hyn në një fazë ku veprimet pasojnë njëra-tjetrën dhe ku respektimi i procedurave është vendimtar. Konstituimi i organeve përfaqësuese dhe kalimi në funksionimin real i institucioneve të reja varen nga zbatimi i saktë i procedurave dhe nga gatishmëria e palëve për të ecur përpara. Kjo është arsyeja pse diskutimi për hapat e radhës, përfshirë edhe mundësinë e bllokadës, konsiderohet një element kyç për të kuptuar se si do të vazhdojë procesi pas certifikimit të rezultateve nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve.
Botuar fillimisht në Albeu