Kur dal nga kinema, shumicën e herëve mendja më shkon te ai çast i fundit: si u ndjeva gjatë shfaqjes dhe çfarë më mbeti në kokë sapo zura rrugën drejt parkingut. Për mua, ky ritëm është i thjeshtë. Shikoj një film që më pëlqen, e shkruaj menjëherë me disa rreshta, e postoj në Story, dhe pas pak, idetë kalojnë te tjetra. Kështu ndodh zakonisht.
Në këtë mënyrë u rikthye vëmendja te “Odisean”/“The Odyssey” e Christopher Nolan. Edhe këtë herë, skema ishte e njëjtë: e pashë te Cineplexx Kosovo, në një nga seancat e filmit që përmendet në shkrim, dhe më pas e trajtova si një përshtypje të shpejtë, gati “on the spot”. Mirëpo, kur bëhet fjalë për Nolanin, gjërat nuk mbyllen gjithmonë te reagimi i parë. Për një film të tillë, mendimet priren të rrinë më gjatë, edhe kur Story-t tashmë i ka kapur lajmet e reja.
Filmi i Nolanit ka një mënyrë të veçantë për të krijuar tensionin e brendshëm: jo vetëm përmes skenave, por edhe përmes mënyrës si ndërtohet pyetja që e shoqëron audiencën. Në tekstin ku ndahet përvoja, theksohet se ekziston vetëm një “pyetje” që ia vlen të bëhet, jo thjesht për të komentuar, por për të kuptuar më thellë atë që filmi kërkon të prekë. Kjo është pjesa që e ndan nga shumë përshtypje të tjera të thjeshta që mbyllen shpejt.
Në historinë e përmendur lidhet edhe ideja e një udhëtimi—siç sugjeron edhe titulli “The Odyssey”—që nuk është vetëm një lëvizje fizike. Është një rrugë e brendshme, një sekuencë ku personazhet përballen me vendime, me pasojat dhe me reflektime që dalin gradualisht. Prandaj, edhe kur shkruesi e mbyll zakonisht mendimin me dy rreshta dhe e lë në Story, te ky film nuk arrihet i njëjti “harresë” e shpejtë. Përplasja mes pritshmërisë dhe asaj që shfaqet në ekran krijon një proces më të gjatë.
Pyetja e vetme që “The Odyssey” e Nolanit të detyron ta bësh
“Odisean”/“The Odyssey” shfaqet si një film ku mesazhi nuk vjen vetëm nëpërmjet deklarimeve, por përmes strukturës dhe ritmit. Audienca e ndjek zhvillimin dhe, ndërkohë, i kthehet vetes me një reflektim të thjeshtë: çfarë ka vërtet rëndësi në fund të rrugëtimit që po sheh? Pikërisht ky përqendrim i bën shkruesit të propozojë idenë se ekziston një pyetje që ia vlen të jetë në qendër. Jo një kuriozitet i momentit, jo një detaj i shkëputur, por një fokus i qartë që e mban vëmendjen te ajo që filmi “kërkon” të nënkuptojë.
Teksti origjinal e përcjell këtë ide duke e lidhur drejtpërdrejt me mënyrën si zakonisht përgatiten përshtypjet pas daljes nga kinema: e shkurtër, e shpejtë, e postuar menjëherë. Por, te rasti i Nolanit, procesi ndryshon. Edhe pse artikulimi fillestar mund të ketë nisur si zakonisht, në fakt filmi e ka shtyrë shkruesin të mbajë mend më shumë sesa zakonisht. Kjo është arsyeja pse pyetja qendrore nuk shteron me kaq: ajo mbetet, sepse filmi e ndërton drejt një momenti ku publiku nuk i shpëton dot reflektimit.
Në përfundim, “Odisean”/“The Odyssey” paraqitet si një film që të mbërthen jo vetëm nga spektakli, por nga ajo çfarë të shtyn të mendosh ndërsa e ndjek. Për këtë arsye, përvojën e përmendur e përmbledh ideja se ka një pyetje të vetme që vlen vërtet—ajo që e kthen filmin nga thjesht një shfaqje në një udhëtim ku kuptimi i vërtetë vjen kur e pyet veten. Dhe pikërisht atëherë, kur Story-t zakonisht “zhduken” pas 24 orësh, disa filma, si Nolan, e mbajnë idenë më gjatë në mendje.
Botuar fillimisht në Albeu