Sekretari britanik i Mbrojtjes, Wes Streeting, ka deklaruar se Mbretëria e Bashkuar po e rishqyrton marrëveshjen që parashikon t’ia dorëzuar Ishujt Chagos Mauritiusit. Lajmi vjen pas kritikave të bëra nga presidenti amerikan Donald Trump, i cili e ka cilësuar marrëveshjen si “të tmerrshme” gjatë Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së të martën.
Streeting ka konfirmuar se rishqyrtimi ka nisur pikërisht për shkak të qëndrimit të Shteteve të Bashkuara. Ai ka theksuar se marrëveshja po verifikohej dhe po ringrihej në vëmendje, duke marrë parasysh faktin që Shtetet e Bashkuara nuk e mbështesin atë në formën aktuale.
Marrëveshja fillestare parashikonte dy elemente kryesore. Së pari, Mbretëria e Bashkuar do të transferonte sovranitetin e territorit të Ishujve Chagos te Mauritius. Së dyti, vendi britanik do të paguante një shumë financiare mesatarisht prej 136 milionë dollarësh në vit, për të marrë me qira bazën e përbashkët ushtarake britaniko-amerikane që ndodhet në arkipelagun Chagos. Kjo bazë vlerësohet për rëndësinë e saj strategjike në Oqeanin Indian.
Në prill, marrëveshja—e arritur nën drejtimin e Sir Keir Starmer—u pezullua për një kohë të pacaktuar. Pezullimi ndodhi pasi Trump tërhoqi mbështetjen e tij për këtë plan. Tashti, sipas qasjes së shpallur nga Streeting, procesi po kthehet në tavolinë për t’u përshtatur me qëndrimin amerikan dhe për të gjetur një formulë që mund të mbështetet nga Uashingtoni.
Britania po rishikon marrëveshjen për Chagos-in për të gjetur një version të pranueshëm për SHBA
Sekretari britanik i Mbrojtjes ka thënë se “duhet” që marrëveshja të rishqyrtohet, duke iu referuar drejtpërdrejt faktit se Shtetet e Bashkuara nuk e mbështesin atë. Ai ka shtuar se deklarata e presidentit Trump gjatë ditës së martë nuk ishte një çështje e re, por ofronte qartësi lidhur me atë se qëndrimi i tij mbi marrëveshjen, në formën aktuale, “nuk do të ndryshojë”.
Streeting ka shpjeguar se për rrjedhojë Britania duhet të punojë më tej me aleatët amerikanë—me presidentin Trump dhe administratën e tij—me qëllim që marrëveshja të arrijë një pikë ku ai të mund ta mbështesë. Ky orientim, sipas tij, lidhet me nevojën që negociimet të çojnë drejt një zgjidhjeje që të ruajë qëndrueshmërinë politike dhe të sigurojë mbështetjen e partnerit kyç strategjik.
Ndërkohë, fokus kryesor i qeverisë britanike, sipas deklaratave të Streeting, është të sigurohet një garanci afatgjatë për bazën në Diego Garcia, që është ishulli më i madh i arkipelagut Chagos. Ai ka theksuar se qëndrimi i çdo kryeministri britanik, që nga koha e Boris Johnson-it, ka qenë se procesi aktual ligjor duhet të ndiqet—me një qasje që, sipas logjikës së përshkruar në deklarim, synon të ruajë vazhdimësinë e planeve për bazën ushtarake.
Në këtë kontekst, rishqyrtimi i marrëveshjes për Ishujt Chagos vjen si një hap që synon të tejkalojë kundërshtimet politike të shprehura nga SHBA-ja. Duke marrë parasysh pezullimin e vendosur në prill pas tërheqjes së mbështetjes nga Trump, por edhe faktin që marrëveshja lidhet drejtpërdrejt me sovranitetin e territorit dhe me pagesat për qira të bazës ushtarake, Britania po përpiqet të gjejë një rrugë të re përpara—pa humbur objektivin për garanci afatgjatë për Diego Garcia-n.
Botuar fillimisht në Koha.net
