“Është qershori i vitit 1982, New York”, nis rrëfimin Avni Spahiu në një bashkëbisedim të zhvilluar me gazetarin Xhevat Surroi. Sipas skenës së bisedës, në atë kohë ai gjendej në Shtetet e Bashkuara kur, siç thotë Surroi, kampionati botëror i futbollit ishte në prag ose sapo kishte nisur, ndërsa ata të dy po takoheshin në qytet pas një periudhe të gjatë jashtë Kosovës. Surroi e vendos takimin në rrugën e rikthimit drejt vendit, pasi kishte pasur një qëndrim pesëvjeçar në Meksikë.
Takimi zhvillohet në Manhattan, te Bardh Pula. Në rrëfim shpjegohet se Bardhi ishte përfaqësues i EXIMKOS-it, ndërsa më pas, gjatë së njëjtës periudhe, Surroi tregon se do të takohej edhe me Ali Kryeziun. Ali Kryeziu përshkruhet si diplomat në OKB, në përfaqësinë e Jugosllavisë në atë kohë. Në bisedë theksohet se ky ishte momenti kulmor kur “Rilindja” kishte korrespondentin e vet në Amerikë, ndërsa EXIMKOS-i kishte gjithashtu përfaqësuesin e tij. Në këtë drejtim, bashkëbiseduesit flasin për një “pike sipërore” të përfaqësimit të Kosovës jashtë vendit.
Avni Spahiu përgjigjet duke e pranuar se ka kaluar shumë kohë nga ajo periudhë dhe se kujtimet i janë ngulitur, sidomos nga takimi i parë me Surroin. Ai rikujton adresat: siç tregon Spahiu, Bardhi Pula jetonte në Manhattan, në “Avenynë e 2-të”, ndërsa vetë ai banonte po në “Avenynë e 2-të”, por në rrugën 49. Kjo afërsi, siç e përshkruan ai, i bënte vizitat mes tyre të shpeshta. Spahiu thotë se biseduan për shumë çështje dhe se disa nga ato diskutime i kanë mbetur në kujtesë deri më sot.
Pse Rugova nuk i përfundonte fjalitë: kujtimet e Avni Spahiut
Në vijim, Surroi e lidh bisedën me pyetjen thelbësore: si e shihte Spahiu Kosovën në atë periudhë. Spahiu përgjigjet duke e kthyer fillin te koha kur Kosova po përpiqej të krijonte institucionet e veta dhe kur republikat në ish-Jugosllavi themelonin përfaqësitë e tyre në nivele të ndryshme. Në këtë kuadër, ai përmend edhe emërimin e korrespondentëve jashtë vendit. Përpara tij, në New York përmendet se kishte qenë Maksut Shehu, që tregon vazhdimësinë e rolit të korrespondencës dhe funksionimit të strukturave informative në diasporë.
Surroi më pas kalon në një moment të dytë, kur “kthehet kryeredaktor” dhe e dërgon Spahiun. Në përgjigje, Spahiu thotë se mund të konsiderohet që ishte pikërisht ai person që e dërgoi, pasi ai ishte i ri në “Rilindje”. Sipas rrëfimit, në kohën kur hyri në këtë rol, kishin kaluar rreth tre-katër vjet nga periudha e tij në redaksi, dhe së shpejti ai do të shkonte në post, në misionin e tij të mëvonshëm në OKB. Kjo e paraqet udhën e tij profesionale si një hapje graduale dhe si një kalim nga përvoja brenda gazetës drejt përfaqësimit diplomatik-informativ.
Kur Surroi përmend se Spahiu kishte qenë korrespondenti i tretë, në bisedë shfaqen edhe emrat e tjerë që lidhen me këtë linjë pune. Ai thotë se ka qenë Jusuf Buxhovi, duke e lidhur rolin e tij me shtrirjen jashtë vendit. Spahiu e plotëson këtë element duke sqaruar se Jusuf Buxhovi ka qenë në Gjermani. Ndërsa Surroi vijon me një emër tjetër, në bisedë përmendet Nehat Islami, i cili në këtë skemë lidhet me një tjetër fazë të korrespondencave jashtë Kosovës.
Në këtë pjesë të bisedës, bashkëbiseduesit ndalen në atë që përbën “zinxhirin” e përfaqësimit: kur “Rilindja” vendos korrespondentin në Amerikë, kur EXIMKOS-i ka përfaqësuesin e vet, kur ekziston një rrjet me diplomatë në OKB dhe kur institucionet po përpiqen të marrin formë. Po ashtu, biseda tregon se si aktivitetet informuese dhe lidhjet ndërkombëtare në vitet e hershme të krijimit të strukturave u shoqëruan edhe me role konkrete të njerëzve që punonin në terren, siç ishte Spahiu, por edhe me figurat që e paraprinë.
Botuar fillimisht në Koha.net
