Shkrimtari dhe publicisti shqiptar Ben Blushi ka reaguar lidhur me debatet e fundit në Shqipëri, ku janë ngritur pretendime se hebrenjtë mund të vendosen në vend. Në postimet e tij në rrjetet sociale, Blushi i ka cilësuar këto narrativa si teori konspirative, që sipas tij ushqejnë nacionalizmin dhe krijojnë mosbesim ndaj popujve të tjerë.
Sipas Blushit, pretendimi se hebrenjtë kanë vendosur të largohen nga Izraeli dhe të zhvendosen në Shqipëri nuk qëndron. Ai thotë se këto ide përbëjnë pjesë të një klime të krijuar për të nxitur frikën, duke e paraqitur një skenar të tillë si diçka të afërt ose të mundshme, ndërkohë që në thelb, sipas tij, synohet të dobësohet besimi i shqiptarëve te vetja.
Blushi e lidh këtë fenomen me një mekanizëm më të gjerë: sa herë një popull humb besimin te vetja, priret të kërkojë fajin te një popull tjetër. Në këtë logjikë, krijimi i një armiku imagjinar shërben për të nxitur reagime dhe për të ushqyer nacionalizmin, duke e kthyer narrativën në një mjet të thjeshtë për të mobilizuar njerëzit.
Blushi: Nacionalizmi “low cost” përmes një armiku imagjinar
Shkrimtari e përmbledh këtë qasje me një formulë të drejtpërdrejtë: “nacionalizmi low cost”. Ai argumenton se narrativa të tilla mund të përdoren jo vetëm për të krijuar frikë dhe dyshim, por edhe për të ndikuar në zhvillimet politike, duke shpejtuar rotacionin e pushtetit. Sipas tij, kjo mënyrë funksionimi i ngjason një skenari të parapërgatitur, ku pritet të ketë reagime emocionale, të cilat më pas kthehen në avantazh politik.
Megjithatë, Blushi pohon se historia nuk është e zbrazët dhe thekson se para themelimit të Izraelit në vitin 1948, kishte pasur propozime reale për krijimin e një shteti hebre në territore të ndryshme të botës, përfshirë edhe Shqipërinë. Kjo pjesë e argumentit të tij i jep debatit një dimension historik, duke thënë se ekzistenca e ideve të tilla në të kaluarën nuk do të thotë domosdoshmërisht se skenarët e sotëm janë po aq të besueshëm.
Blushi përmend një figurë konkrete: gazetarin anglez me origjinë hebre, Leo Elton. Ai thotë se Elton kishte vizituar Tiranën në vitin 1935 dhe kishte propozuar që Shqipëria të bëhej vendi ku do të krijohej shteti hebre. Në rrëfimin e tij, plani i atribuar Eltonit parashikonte vendosjen e rreth tre milionë hebrenjve në Shqipëri, ndërsa vendi në atë kohë kishte rreth 800 mijë banorë. Blushi shton se kjo ide nuk u mor parasysh.
Në vijim, Blushi pretendon se propozimi i Eltonit pati ndikim në zhvillimet politike të kohës. Ai e lidh këtë me atë që e përshkruan si mekanizëm konspirativ, ku narrativat dhe skenarët mund të përdoren për të ndryshuar drejtimin e politikës në mënyrë të tërthortë. Sipas tij, historia e lidhur me këtë çështje ka qenë pjesë e debatit dhe ka ndikuar në një periudhë ku, sipas përshkrimit të tij, pati rrëzim të një qeverie dhe ngritje të një tjetre.
Ben Blushi thotë gjithashtu se këtë histori e ka trajtuar edhe në romanin e tij të fundit, “Historitë e Çmendura të Tiranës”. Ai e vendos kapitullin me titull “Plani Çifut për ta bërë Tiranën Jerusalem”, në faqen 245. Në atë mënyrë, shkrimtari e fut këtë temë në kuadër të rrëfimit të tij letrar, ndërsa në reagimin e tij publik kërkon të bëjë dallimin mes historisë dhe narrativave të sotme që, sipas tij, përdoren për të ndezur debate mbi baza konspirative.
Botuar fillimisht në Telegrafi