Një përvjetor i sulmit në Banjskë u shënua edhe këtë herë, ndërsa në terren nuk duket se ka pasur ndryshime thelbësore në trajtimin e çështjes. Edhe pas kalimit të viteve, përshtypja që krijohet është se qasja e institucioneve perëndimore, përfshirë BE-në dhe NATO-n, nuk po jep rezultatin që pritej kur bëhet fjalë për përgjegjësit e sulmit dhe përballjen e tyre me drejtësinë.
Kolonën e këtij përvjetori e ka shoqëruar edhe fakti se Kosova ka përsëritur qëndrimin e saj lidhur me nevojën që të gjithë fajtorët të nxirren para drejtësisë. Në këtë kuadër, u përmend dhe u nderua heroi Afrim Bunjaku, i cili u vra gjatë sulmit në Banjskë. Akti i nderimit u shoqërua me angazhimin se insistimi për përgjegjësi ligjore do të vazhdojë pavarësisht se, sipas përsëritjeve të viteve të mëparshme, situata duket se mbetet e pandryshuar.
Ndërkohë, në Serbi u rikthye narrativi i vjetër i qeverisë lidhur me atë që ndodhi gjatë sulmit. Pjesëtarët e qeverisë vazhduan të përsërisin pohimet se Policia e Kosovës, gjatë ngjarjeve në Banjskë, ka vrarë katër serbë të Kosovës. Sipas atyre pretendimeve, këta persona ishin zënë robër. Këto deklarime u shoqëruan edhe me qëndrime të tjera politike brenda vendit ballkanik, ku opozita nuk u rreshtua qartazi në dënimin e sulmit si të tillë.
Opozita serbe, në vend që të dënonte sulmin si terrorist, vazhdoi të njëjtin argumentim, duke e zhvendosur fokusin te gabimet që, sipas tyre, ishin bërë gjatë ngjarjes. Në këtë kuadër, u përsërit narrativi se “nuk është dashur të bëhet në atë mënyrë”, një formulim që, në praktikë, shërben për të relativizuar përgjegjësinë e atyre që morën pjesë në sulm. Në të njëjtën linjë, disa media në gjuhën serbe që operojnë në Kosovë vijuan me trajtimin e ngjarjes përmes një këndvështrimi që sugjeron se incidenti po shihet ndryshe nga shqiptarët dhe serbët.
Edhe pse në të kaluarën BE-ja e ka cilësuar sulmin në Banjskë si terrorist, në deklarimet dhe interpretimet që përsëriteshin në përvjetorë, ky fakt nuk u reflektua në mënyrë të njëjtë. Tekstet dhe sinjalet publike që qarkulluan u përqendruan në relativizim apo në heshtje ndaj thelbit të asaj që vetë BE-ja ka vlerësuar. Në disa deklarata, përmes përfaqësuesit të Lartë për Politikë të Jashtme dhe përmes zëdhënësit të BE-së, sulmi u cilësua si terrorist.
BE-ja e ka quajtur Banjskën sulm terrorist, por reagimet mbeten të paqarta
Kjo është edhe arsyeja pse, sipas asaj që përcillet në këtë përvjetor, reagimi i BE-së dhe NATO-s shihet si i përsëritur dhe jo domosdoshmërisht i lidhur me hapa konkretë drejt drejtësisë. Në përvjetorët e mëparshëm, i njëjti ton u rikthye edhe tani: institutet ndërkombëtare përsëritën qëndrime mbi natyrën e ngjarjes, por në terren mbetet paqartësi se sa shpejt po adresohen përgjegjësit dhe si po përkthehen këto qëndrime në veprim.
Teksa Kosova mban të njëjtin qëndrim për vazhdimin e insistimit institucional dhe për nderimin e viktimave, Serbia dhe strukturat e saj politike vijojnë me pretendime të kundërta, duke e ndryshuar narrativën nga dënimi i sulmit te interpretimet për të ashtuquajturat rrethana. Në këtë sfond, edhe përpjekjet për të vendosur dy vlerësime paralele, njëra që e trajton sulmin si terrorist dhe tjetra që e relativizon, vazhdojnë të ndikojnë në mënyrën se si perceptohet çështja.
Botuar fillimisht në Koha.net