Emigracioni, plakja e popullsisë dhe mungesa e fuqisë punëtore me aftësitë që kërkojnë bizneset vazhdojnë të kufizojnë potencialin e rritjes ekonomike në Shqipëri. Edhe pse vendi ka shënuar përmirësime gjatë dekadës së fundit, sinjalet që po shfaqen në tregun e punës tregojnë se rritja mund të përballet me vështirësi në periudhën afatmesme.
Raporti thekson se, pavarësisht avancimeve të arritura, ekonomia nuk po përfiton plotësisht nga forca e punës ekzistuese. Një faktor i rëndësishëm është lëvizja e popullsisë jashtë vendit, që ul numrin e personave në moshë pune. Paralelisht, plakja demografike krijon një strukturë ku pesha e grupmoshave më të vjetra rritet, ndërsa baza e punëtorëve të rinj zvogëlohet. Kjo kombinim, emigracion + plakje, e bën më të vështirë mbajtjen e ritmeve të qëndrueshme të rritjes.
Në këtë kontekst, Banka Botërore vë në dukje edhe një problem specifik për bizneset: disponueshmëria e fuqisë punëtore me aftësitë e kërkuara. Kur punëdhënësit nuk gjejnë profilet që u duhen, prodhimi dhe shërbimet pengohen, ndërsa kostot dhe kohët e plotësimit të vendeve të punës rriten. Kjo lidhet edhe me ndryshimin e shpejtë të kërkesave në treg, ku shkathtësitë teknike dhe ato të përshtatshme për sektorë më të specializuar bëhen gjithnjë e më vendimtare.
Emigracioni dhe plakja e popullsisë po kufizojnë rritjen ekonomike të Shqipërisë
Raporti nënvizon se tregu i punës po jep shenja dobësimi. Edhe kur ka pasur përmirësime gjatë viteve të fundit, dinamika aktuale sugjeron se tendencat pozitive mund të mos jenë të mjaftueshme për të neutralizuar ndikimet negative demografike. Në mënyrë të veçantë, mungesa e punëtorëve të rinj dhe sfida për të gjetur aftësi të përshtatshme për nevojat e kompanive krijojnë një hendek mes kërkesës për punë dhe ofertës së profilizuar.
Një pjesë e rëndësishme e analizës lidhet me pjesëmarrjen e grupeve që tradicionalisht janë përfshirë më pak në punësim. Dokumenti thekson se pjesëmarrja e grave dhe e të rinjve në punësim vijon të jetë një element ku duhet vazhduar puna për të forcuar kapacitetet e tregut. Rritja e përfshirjes së këtyre grupeve mund të ndihmojë në zbutjen e presionit që vjen nga rënia e fuqisë punëtore, por kjo kërkon mekanizma që të mundësojnë lidhjen më të mirë mes arsimit/ktrajnimit dhe kërkesave reale të punëdhënësve.
Pavarësisht sfidave, dokumenti nënkupton se rruga përpara nuk është vetëm çështje numrash, por edhe cilësie. Kur mungojnë aftësitë e kërkuara, rritja ekonomike kufizohet edhe nëse ka rritje të përgjithshme të aktivitetit. Për këtë arsye, theksi i vendosur mbi emigracionin, plakjen e popullsisë dhe mungesën e fuqisë punëtore me kompetencat përkatëse tregon se politika ekonomike dhe ajo e punësimit duhet të shikojnë në të njëjtën kohë si strukturën demografike, ashtu edhe nevojat e sektorëve.
Në përfundim, Banka Botërore e lidh drejtpërdrejt kufizimin e rritjes me tre faktorë kyç: emigrimin, plakjen e popullsisë dhe vështirësitë në plotësimin e vendeve të punës me kandidatët që kanë aftësitë e duhura. Sado që vitet e fundit kanë sjellë përmirësime, sinjalet e dobësimit në tregun e punës tregojnë se presionet demografike dhe hendeku i aftësive mund të vazhdojnë të ndikojnë në ecurinë ekonomike të Shqipërisë, duke e bërë rritjen më të brishtë në të ardhmen.
Botuar fillimisht në Albeu
