Arbnora, 41 vjeçe dhe prej tetëmbëdhjetë vjetësh banore në Lucernë, ka kujtime të qarta nga një mbrëmje shtatori kur nëna e saj i tha diçka që e tronditi: babai 72-vjeçar, Ismeti, po fliste çdo natë në Facebook me një “ushtarake amerikane”. Në fillim, ajo nuk e kuptoi menjëherë se bëhej fjalë për mashtrim, sepse babai i saj nuk ishte njeri i teknologjisë dhe, deri pak vite më parë, madje përdorte telefonin e mençur vetëm për thirrje dhe për të parë motin.
Prindërit e Arbnorës jetojnë në Tetovë, në banesën ku ajo është rritur. Babai, Ismeti, ka dhënë mësim matematikë për dyzet vjet dhe gjysma e Tetovës e ka pasur mësues. Edhe sot, kur ecën nëpër çarshi, njerëz të njohur e përshëndesin me respekt. Nëna, Sabrija, ka punuar tridhjetë vjet në fabrikën e tekstilit. Pikërisht për këtë arsye, kur u tha se babai kishte një grua, Arbnora tha se nuk e kuptoi menjëherë dhe u befasua nga mënyra si po zhvillohej situata.
Sipas asaj që tregon Arbnora, çdo natë, rreth orës 11, babai dilte në ballkon me telefonin dhe shkruante ngadalë me një gisht. Ndonjëherë qeshte me vete, ndërsa kur nëna dilte pas tij, ai e fikte ekranin. Një natë, nëna i pa telefonin ndërsa ai ishte në ballë të banesës. Në ekran ishte fotografia e një gruaje bjonde me uniformë ushtarake dhe emri i saj ishte “Jennifer”. Nëna vuri re edhe një detaj tjetër: babai kishte vënë fjalëkalim, diçka që, sipas saj, nuk i përkonte një martese prej 45 vjetësh.
Arbnora tregon se dinte si funksiononin këto skema mashtrimi, sepse në farmaci kishte pasur një kliente të moshuar që kishte humbur kursimet e jetës për shkak të një “kirurgu amerikan” që i shkruante gjoja nga Jemeni. Ajo i kishte besuar profileve të rreme, fotografive të vjedhura dhe premtimeve për martesë, derisa më pas kishte pasur kërkesa për para për “doganë”, “bileta” dhe madje edhe për një pako me ar që kishte “ngecur diku”. Për Arbnorën, këto detaje e bënë të qartë se babai i saj po mashtrohej dhe se nëna e besonte se po tradhtohej.
Alarmi u ngrit kur familja pa skemën e pagesave dhe tentoi ta ndalonte
Në bisedat që pasuan, nëna i foli të bijës se babai “ka një grua”, ndërsa Arbnora këmbënguli se “ajo grua nuk ekziston” dhe se bëhej fjalë për mashtrues. Ajo thotë se biseda u mbyll me mirësjellje nga babai, ashtu siç mbyllte mësimet: “Mirë, mjaft për sot.” Më pas, nëna i kërkoi sqarime Arbnorës për mënyrën si vepronte dërgimi i parave në platforma si Western Union, duke pyetur si regjistrohej emri i personit që i merr paratë dhe nëse një transfertë mund të anulohej pasi të ishte dërguar. Po ashtu u ngrit pyetja se si mund të bëhej fotografia e ekranit në telefon, detaj që u bë i rëndësishëm në planin e familjes.
Arbnora rrëfen se, me të rënë pushimi në tetor, ajo dhe vëllai i saj erdhën nga Zvicra dhe Gjermania për ta ndaluar përpara se të humbeshin kursimet. Aty mbrëmjen e tyre e gjetën të katër rreth tavolinës së kuzhinës. Në Zvicër, Arbnora kishte printuar disa faqe me paralajmërime nga policia për mashtrime të tilla në internet dhe ia vendosi para babait. Argumenti ishte i drejtpërdrejtë: nëse po mashtrohet një person i moshës 72 vjeçare, këta mashtrues zakonisht synojnë pikërisht njerëz që i gjejnë “në shënjestër”. Nëna e shtoi edhe më shumë peshën emocionale të situatës, duke thënë se nuk ishte vetëm te paratë; pesë muaj rresht, çdo natë, babai kishte folur me atë grua, ndërsa me të nuk kishte folur aq sa me të.
Kur erdhi momenti i përgjigjes, babai uli kokën dhe, për herë të parë, Arbnora e pa atë pa fjalë. Më pas ai u ngrit, shkoi në dhomën e gjumit dhe u kthye me një ditar të vjetër të klasës, me kapak të kuq, që e mbante në raftin e librave qëkur kishte dalë në pension. Ajo që u pa në ditar ishte befasuese: në vend të emrave të nxënësve, rubrikat përmbanin data, orë, emra, numra telefoni dhe numra llogarish bankare. Afër disa rreshtave kishte edhe shënime me laps të kuq.
Arbnora tregon se në ditar shfaqej një logjikë “vlerësimi” e ngjashme me notat e mësuesit: përmendet “Gënjeshtra e tretë: babai i saj ka rënë në luftë” dhe shënohet “Nota 2”. Po ashtu kishte të dhëna për kërkesat e para për para: “Kërkesa e parë për para: 1.500 dollarë për doganën” dhe shënohej “Nota 3”, me një koment se ishte “më e mirë se e para”. Këto shënime e treguan se babai kishte mbajtur shënim veprimet dhe kërkesat, një detaj që familja nuk e priste dhe që e ndryshoi mënyrën si e kuptuan gjithë rastin.
Botuar fillimisht në Bota Sot