Ushtruesi i Detyrës së Avokatit të Popullit, Naim Qelaj, ka paralajmëruar se kriza institucionale po cenon të drejtat e qytetarëve. Sipas tij, kur vendi mbetet pa qeveri dhe pa kuvend funksional, qytetarëve nuk u ofrohen shërbimet e nevojshme që u takojnë, çka përbën shkelje të të drejtave të tyre.
Qelaj e ka lidhur këtë situatë me mosfunksionimin e legjislativit dhe ekzekutivit, duke theksuar se ndikimi ndihet drejtpërdrejt në përditshmërinë e qytetarëve. Ai ka nënvizuar se roli i institucioneve është pikërisht mbrojtja e qytetarëve nga shkeljet e të drejtave të tyre, por kur institucionet që duhet të veprojnë ngecin, krijohet një boshllëk i cili reflektohet në ofrimin e shërbimeve.
Në shpjegimin e tij, Qelaj ka përmendur si shkak kryesor ngecjen e nismave legjislative. Ai ka thënë se vonesa lidhet me ndryshimin e ligjeve dhe nxjerrjen e ligjeve të reja që ndikojnë drejtpërdrejt në jetën e qytetarëve, në mirëqenien e tyre dhe në rritjen e standardit. Përtej kësaj, sipas tij, problemi përhapet edhe te puna e institucioneve të tjera, sepse në mungesë të autoriteteve mbikëqyrëse ose të autoriteteve ku ato raportojnë, angazhimi zvogëlohet dhe dinamikat bien.
Edward Joesph, i përmendur në këtë rast si profesor, ka theksuar se përgjegjësia për krizën bie mbi të gjithë liderët politikë. Sipas kësaj pikëpamjeje, drejtimi i institucioneve dhe zgjidhja e bllokadave nuk është çështje e një pale të vetme, por detyrim i përbashkët politik për të ruajtur funksionimin normal të institucioneve dhe respektimin e të drejtave të qytetarëve.
Kriza institucionale po pengon shërbimet për qytetarët
Problemi i funksionimit institucional lidhet edhe me rrjedhën e proceseve politike në vend. Që prej fillimit të vitit 2025, Kosova ka pasur qeveri dhe kuvend mandatplotë vetëm për tre muaj—nga shkurti deri në prill të këtij viti. Pas kësaj periudhe, vendi ka hyrë në një cikël të paqëndrueshmërie institucionale, ku vendimmarrja dhe formimi i institucioneve nuk ka arritur të mbyllet plotësisht në kohë.
Zgjedhjet e 9 shkurtit të vitit të shkuar, sipas të dhënave të përcjella në këtë shkrim, nuk prodhuan qeveri. Si pasojë, u organizuan zgjedhje përsëri në dhjetor 2025. Edhe pas zgjedhjeve të mëvonshme, proceset institucionale nuk u mbyllën tërësisht menjëherë: deputetët konstituuan kuvendin, formuan qeverinë, por nuk arritën të zgjedhin presidentin.
Në vijim të kësaj, qytetarët u drejtuan edhe njëherë kutive vetëm një muaj më parë. Ky ritëm i përsëritur i proceseve zgjedhore ka sjellë ndërprerje të funksionimit të plotë institucional, duke e bërë edhe më të vështirë zbatimin e detyrimeve ligjore. Përtej kësaj, mungesa e vazhdimësisë në vendimmarrje ka krijuar terren për ngecje të nismave që prekin drejtpërdrejt jetën e njerëzve, nga standardet e shërbimeve deri te përmirësimet ligjore që duhet të reflektohen në praktikë.
Ndërkohë, në institucionin që ka për obligim mbrojtjen e qytetarëve nga shkeljet e të drejtave të tyre është theksuar se mosfunksionimi i legjislativit dhe ekzekutivit është faktor kyç që dëmton standardet e ofrimit të shërbimeve. Për këtë arsye, paralajmërimi i Avokatit të Popullit shkon përtej një vlerësimi të përgjithshëm dhe fokuson ndikimin konkret: kur institucionet nuk kryejnë funksionet e tyre në kohë, qytetarët mbeten pa zgjidhjet dhe shërbimet që u takojnë dhe që lidhen me mirëqenien e tyre.
Botuar fillimisht në Koha.net