Historiani Asdren Shala ka ngritur alarmin për pozitën e shqiptarëve në Maqedoninë e Veriut, duke theksuar se ekziston rrezik real i asimilimit. Ai e ka lidhur këtë shqetësim me mënyrën se si politika dhe elitat kulturore trajtojnë kauzën shqiptare, duke nënvizuar se shqiptarët nuk janë të ekspozuar vetëm ndaj sfidave sociale, por edhe ndaj proceseve që mund të çojnë në zbehje të identitetit.
Në vlerësimin e tij, problemi nuk qëndron në një situatë të vetme apo në një incident të izoluar, por në një mjedis ku kauza shqiptare nuk trajtohet si prioritet. Shala ka argumentuar se, në vend, politika nuk e ka si shqetësim qendror kauzën shqiptare, çka sipas tij e bën edhe më të vështirë mbrojtjen e të drejtave dhe ruajtjen e identitetit kulturor e kombëtar.
Ai ka theksuar se shqiptarët e Maqedonisë së Veriut përballen me rrezik asimilimi, duke e parë këtë si një proces të mbështetur nga mungesa e angazhimit institucional. Sipas tij, kur kauzat e një komuniteti nuk trajtohen me seriozitet nga politika, i hapet rrugë normalizimit të ndikimeve që gradualisht e dobësojnë praninë dhe rolin e atij komuniteti në shoqëri.
Shala ka vijuar më tej duke iu referuar edhe rolit të asaj që ai e quan “elitë kulturore”. Ai ka ngritur pyetjen nëse elita kulturore i kushton vëmendje reale kauzës shqiptare, duke theksuar se ky shqetësim nuk është domosdoshmërisht i njëjtë me atë që u kushtohet çështjeve të tjera larg kontekstit lokal. Në këtë drejtim, ai ka theksuar se elitat kulturore nuk duket se tregojnë të njëjtin nivel interesimi për kauzën shqiptare, e cila sipas tij është gjithmonë në rrezik.
Shqiptarët përballen me rrezikun e asimilimit në Maqedoninë e Veriut
Historiani ka argumentuar se vëmendja e elitave kulturore shpesh shkon te kauza të largëta, veçanërisht te çështje që lidhen me Lindjen e Mesme dhe me figura apo identitete fetare, siç është islami. Ai ka nënvizuar se ky interes për këto tema nuk është i pazakontë, por sipas tij nuk duhet të zëvendësojë përkujdesjen dhe angazhimin për kauzën shqiptare, e cila, në optikën e tij, është vazhdimisht nën presion nga pala sllave.
Sipas formulimit të tij, shqetësimi për asimilim nuk vjen vetëm nga prania e tensioneve etnike, por edhe nga mënyra se si shoqëria dhe institucionet i japin peshë çështjeve. Ai ka pohuar se politika atje nuk e ka në qendër kauzën shqiptare dhe se kjo mungesë prioriteti krijon një terren ku asimilimi bëhet më i lehtë. Në të njëjtën linjë, ai ka ngritur edhe një dilemë për përgjegjësinë e elitave kulturore, të cilat, sipas tij, nuk po e trajtojnë me intensitet të mjaftueshëm rrezikun e identitetit shqiptar.
Shala e ka shprehur shqetësimin në një deklaratë për Klan Kosova, të përcjellë nga agjencia e lajmeve INA. Në fjalën e tij, ai ka përmendur dy arsye kryesore pse e sheh rrezikun e asimilimit si të pranishëm: së pari, mungesën e interesimit politik për kauzën shqiptare; dhe së dyti, faktin që elita kulturore, sipas tij, nuk e fokuson po aq sa duhet vëmendjen te çështjet shqiptare, ndërkohë që i kushton më shumë peshë kauzave të tjera, sidomos atyre të Lindjes së Mesme.
Në përmbyllje, mesazhi i historianit Asdren Shala është se shqiptarët në Maqedoninë e Veriut mbeten përballë një rreziku asimilimi që lidhet me mungesën e trajtimit të duhur nga politika dhe me orientimin e gabuar të vëmendjes nga disa pjesë të elitave kulturore. Ai ka nënvizuar se kauza shqiptare, sipas vlerësimit të tij, është gjithmonë në rrezik dhe se presioni vjen nga pala sllave, ndërsa mungesa e angazhimit e bën edhe më urgjente adresimin e këtyre sfidave.
Botuar fillimisht në Albeu