“Arti përtej historisë ruan të vërtetën që s’mund të zëvendësohet” ka qenë mesazhi qendror i dy paneleve të organizimit “Artistet pyesin artistet”, të zhvilluara në kuadër të “Kosovo 2.0”. Në këtë mbrëmje, artistet Zake Prelvukaj dhe Renea Begolli kanë udhëhequr një bisedë në format pyetje-përgjigje, ku tema kryesore ishte roli i artit si dëshmi, si kujtesë dhe si rezistencë.
Paneli nisi me reflektime mbi mënyrën se si vepra artistike lidhet me të vërtetën që, sipas diskutimeve, nuk mund të zëvendësohet nga forma të tjera të regjistrimit. Piktorja Zake Prelvukaj ka theksuar idenë se vepra artistike “ruan një të vërtetë që nuk mund të zëvendësohet” dhe se ajo mund të dokumentojë më shumë sesa dokumenti i shkruar. Ky fokus shërbeu si pikënisje për diskutime më të gjera rreth asaj çfarë peshon arti përtej rrëfimit historik dhe si e bart ai kuptimin te publiku.
Organizimi “Artistet pyesin artistet”, i konceptuar si një seri me dy panele, i ka hapur hapësirë një debati që e tejkalon thjesht krijimtarinë. Në këtë sesion, është diskutuar edhe rëndësia e arkivimit të botimeve, si dhe mënyrat për ta ruajtur atë që prodhohet në kohë. Përmes pyetjeve dhe përgjigjeve, u vendos në qendër çështja se si arti nuk shërben vetëm si shprehje estetike, por edhe si një mjet që mban gjurmë të së kaluarës dhe e mban gjallë kujtesën.
Arti e tejkalon historinë duke ruajtur të vërtetën
Në datën 4 korrik 2026, “Kosovo 2.0” ka shënuar 16-vjetorin e tij. Megjithëse ky rast lidhej natyrshëm me festimin e rrugëtimit të mediumit, fokusi i mbrëmjes nuk u ndal vetëm te përvjetori. Përkundrazi, diskutimet rreth artit si dëshmi, kujtesë e rezistencë, si dhe rëndësia e arkivimit të botimeve kanë qenë në qendër të bisedës. Kështu, festa u shoqërua me një hapësirë reflektimi mbi rolin që luajnë artet në ruajtjen e asaj që ka vlerë për brezat.
Gjatë dy bisedave të mbrëmjes së të premtes, artistet u përballën me pyetje të drejtpërdrejta për krijimin artistik, përgjegjësinë ndaj publikut dhe mënyrën se si funksionojnë institucionet në ruajtje të asaj që krijohet. Në panelin ku u përfshinë artistet Zake Prelvukaj dhe Renea Begolli, u shfaqën përvoja dhe pikëpamje të ndryshme rreth mënyrës se si arti shndërrohet në dëshmi. Më pas, në vijim të diskutimit, u hap gjithashtu hapësirë për kuratoret Hana Halilaj dhe Nita Salihu, të cilat kanë ndarë përvojat e tyre në raport me artin, rolin e tij dhe domosdoshmërinë e mbajtjes së gjurmëve përmes arkivimit.
Bisedat e zhvilluara me ritëm pyetje-përgjigje kanë treguar se roli i artistit dhe “pesha” e artit mbeten tema të hapura për diskutim. Megjithatë, në kuadër të “Artistet pyesin artistet” janë hapur edhe çështje të reja, që lidhen me atë se çfarë do të thotë të ruash një të vërtetë pa e humbur kuptimin. Po ashtu, gjatë panelit janë bërë konstatime se arti mund të ketë ndikim e peshë përtej historisë, pikërisht sepse ai mund të ruajë elementë që nuk zëvendësohen lehtë.
Me dy panelet e mbrëmjes, organizimi e ka kthyer dialogun në reflektim të përbashkët mbi artin si dëshmi, kujtesë dhe rezistencë. Përmes ndarjes së përvojave nga artistet Prelvukaj dhe Begolli dhe qasjeve të kuratoreve Hana Halilaj e Nita Salihu, “Kosovo 2.0” ka krijuar një hapësirë ku arti trajtohet si proces që dokumenton, mban gjallë kujtesën dhe kërkon vëmendje të vazhdueshme edhe përmes arkivimit të botimeve.
Botuar fillimisht në Koha.net
