Amer Alija nga Fondi për të Drejtën Humanitare ka folur për sfidat që shoqërojnë procesin e ndëshkimit të krimeve serbe të kryera gjatë luftës Në Kosovë. Në fokus të diskutimit të tij ka qenë nevoja për më shumë presion ndërkombëtar ndaj Serbisë, që çështjet e krimeve të luftës të mos mbeten jashtë agjendës, por të trajtohen edhe në kuadër të dialogut mes palëve.
Alija ka theksuar se viktimat e krimeve serbe vazhdojnë të presin drejtësi dhe se ndëshkimi i kriminelëve duhet të ndodhë sa më shpejt, në mënyrë që mos të humbet mundësia për t’i çuar përgjegjësit para drejtësisë. Ai e sheh dialogun si rrugën kryesore për zgjidhje, por kërkon që në atë dialog të përfshihet edhe bashkëpunimi konkret juridik mes Kosovës dhe shtetit të Serbisë.
Dialogu me presion drejt integrimit evropian për krimet e luftës
Sipas Alijës, për të trajtuar një mosmarrëveshje me shtetin e Serbisë mënyra e vetme është dialogu. Ai thotë se ndër vite janë përsëritur rekomandime që në kuadër të dialogut të vendoset tema e bashkëpunimit juridik mes këtyre dy shteteve. Alija ka sjellë si shembull marrëveshjet që Serbia ka me Kroacinë dhe Bosnjen në këtë drejtim, duke kërkuar që një model i ngjashëm të ndiqet edhe për rastin e Kosovës.
Një nga idetë kryesore të tij është se Serbia duhet të kushtëzohet me integrimin e saj evropian, në mënyrë që të ketë motiv dhe detyrim real për të bashkëpunuar për krimet e luftës. Alija ka argumentuar se Bashkësia Ndërkombëtare duhet të rrisë presionin ndaj Serbisë, që në dialog të diskutohet edhe shkëmbimi i informatave dhe arrestimi i kryerësve të krimeve të luftës. Kjo, sipas tij, është mënyrë për të mos e zbehur përgjegjësinë ligjore të atyre që kanë kryer krime gjatë konfliktit.
Në Kosovë, ndërkohë, kanë filluar të zhvillohen gjykimet në mungesë ndaj krimeve serbe. Alija ka folur edhe për aspektet procedurale të këtyre proceseve, duke thënë se caktimi i një avokati në Kosovë është obligative për të zhvilluar seancat, ashtu siç e kërkon procedura ligjore. Ai ka theksuar se kjo kërkon punë të koordinuar dhe përkushtim institucional, sidomos nga Oda e Avokatëve.
Në emisionin “60 Minuta” në KTV, Alija është shprehur se në disa seanca të caktuara është vërejtur hezitim nga avokatë të caktuar që angazhohen në një rast të caktuar. Sipas tij, këto hezitime duhet të parandalohen, të bisedohet me avokatë dhe të organizohen trajnime, sepse kur caktohet nga shteti, avokati duhet të ofrojë maksimumin e profesionalizmit. Ai ka nënvizuar se për të shmangur kontestime, është e rëndësishme që proceset të ecin me standarde të plota ligjore.
Alija ka thënë gjithashtu se në rast se, një ditë, gjykimet për krimet e luftës do të filtrohen në Gjykatën e Strasburgut, duhet të ketë mbarëvajtje profesionale dhe ligjore që vendimet e trupit gjykues në Kosovë të mos kontestohen. Për të adresuar nevojat aktuale, Fondi për të Drejtën Humanitare ka organizuar një panel diskutimi me temën “Forcimi i kapaciteteve profesionale në ndjekjen dhe gjykimin e krimeve të luftës në Kosovë”, ku janë mbledhur profesionistë të drejtësisë, përfaqësues institucionalë dhe përfaqësues të shoqërisë civile. Në këtë diskutim është folur për pengesat dhe nevojat që shoqërojnë procesimin e rasteve të krimeve të luftës, me vëmendje të veçantë te domosdoshmëria për trajnime të vazhdueshme për aktorët e përfshirë.
Botuar fillimisht në Koha.net