Në kohën kur platformat online po ndikojnë gjithnjë e më shumë mënyrën si ne informohemi dhe si e kalojmë kohën, një fenomen po bëhet gjithnjë e më i dukshëm: “algoritmi i injorancës”. Jo si një ide abstrakte, por si një mekanizëm i përditshëm që shpërndan përmbajtje të caktuara, derisa ato të kthehen në normë për një pjesë të madhe të publikut.
Letra e publikuar nën titullin “Algoritmi i injorancës” flet për një realitet ku, pavarësisht se mediumi ka ndryshuar, modeli i shpërndarjes mbetet në thelb i njëjtë. Mesazhi është i drejtpërdrejtë: nëse hapësira kulturore, intelektuale dhe artistike lihet bosh, dikush tjetër do ta mbushë atë boshllëk. Dhe me kalimin e kohës, kjo mbushje vjen nga përmbajtje që zgjedh “vëmendjen” si monedhë kryesore, jo domosdoshmërisht dijen, talentin apo thellësinë.
Teksti nënvizon se algoritmi i punon si një shërbëtor që i shërben mekanikës së kërkesave të audiencës. Kur publiku shpërblen vazhdimisht atë që është konfliktuale, poshtëruese apo vulgare, sistemi “mëson” se këto janë format që mbajnë më gjatë syte dhe vëmendjen. Në këtë mënyrë, të paditurin e shpërblehet me vëmendje, të diturin me indiferencë, ndërsa vulgarin e kthehet në përmbajtje që merr audiencë.
KTHEHU me një ide kyçe: Kur shpërblen injorancën, sistemi ta kthen atë në standard. Kjo është logjika që letra e lexon si rrugë drejt “ekonomisë së injorancës”. Në vend që hapësira për artin, muzikën, sportin dhe rekreacionin të përdoret për të forcuar shëndetin, shpirtin dhe mirëqenien, rrjetet sociale po favorizojnë një lloj energjie tjetër—atë të përplasjes, zhurmës dhe degradimit të diskutimit.
Letra e sjell këtë kontrast në mënyrë të gjerë: përballë “menuve të pakufishme” të bukurisë së artit, muzikës, sportit dhe rekreacionit, ajo që po shërbehet në rrjetet sociale duket se po merr ngjyrë tjetër. Shoqëria, siç thuhet në tekst, po e trajton ushqimin bazë si një bërllok—të ofruar pa kufij—ndërkohë që mund të kishte hapësirë për miliona nuanca të kulminacionit estetik, për kultivim personal dhe për lidhje më cilësore shoqërore.
Në këtë kuadër, autori prek edhe rolin e ekranit dhe mënyrën si publiku e përdor teknologjinë. “Monitorët e shtrenjtë”, në ngrohtësinë e kolltukëve, përshkruhen si mjete që po përdoren për të përcjellë pamendimin shoqëror, regresin estetik dhe mizerjen konceptuale. Bëhet fjalë për një kulturë të shpejtë reagimi, ku deduksioni belbëzohet, argumentet zbehen, dhe në vend të thellimit shfaqen copëza që vijnë me zhurmë.
Teksti shtrin më tej kritikën edhe te mënyra si po zëvendësohet diskursi publik. Pjesë të rëndësishme të përshkrimit flasin për kronikë të përgjakshme që dikur ishte brenda një rubrike të njohur si “rozë”, për gangsterllëk të përhapur pa kriter dhe për krekosje të shoqëruara me boshllëk. Në të njëjtën linjë përmenden kundërthëniet e liderëve që tërheqin masat në pole të kundërta, për të vjellë më pas vrer mbi njëra-tjetrën. Përfundimi që nënkupton letra është se kur ky stil shpërndahet vazhdimisht, ai bëhet ambient.
Në fund, letra mbyllet me idenë që kjo gjendje nuk është vetëm çështje e përmbajtjeve, por edhe e mënyrës si i trajtojmë ato: ne e ushqejmë modelin me klikim, shikim dhe vëmendje. Në këtë “ekonomi”, sistemi e ka të lehtë të rrisë atë që merr më shumë përgjigje. Dhe kështu, hapësirat për artin, akademinë, shkrimtarinë dhe intelektin përfundojnë duke u ngushtuar, ndërsa injoranca zëvendëson atë që dikur duhej të kishte qenë standard.
Botuar fillimisht në Koha.net