Bienalja nomade evropiane e artit “Manifesta” është kthyer në një pikë referimi për shumë artistë, por për Albe Hamitin edicioni i sivjetmë në Gjermani ka kuptimin e rikthimit të një mundësie të humbur. Në edicionin e 16-të të bienales, e cila këtë verë zhvillohet në rajonin Ruhr, ajo është e vetmja artiste shqiptare që prezantohet. Puna e saj, video-instalacioni “De-Life”, shpalos një temë të ngjitur fort me përvojat e tjetërsimit: vetminë, izolimin, humbjen dhe shkëputjen nga rrënjët.
Katër vjet më parë, kur “Manifesta 14” vendosi Prishtinën në hartën e artit bashkëkohor ndërkombëtar, Albe Hamiti nuk arriti të ishte pjesë e saj. Në artikulimin e ngjarjeve, theksohet se një moment i rëndësishëm jetësor ia kishte pamundësuar praninë në ngjarjen e madhe artistike që po zhvillohej në vendin ku ajo i ka rrënjët. E njëjta histori shërben edhe si pikënisje për atë që vjen pas katër vjetësh: këtë herë, ajo kthehet në skenën europiane, këtë herë në Gjermani, dhe me një projekt që e trajton tjetërsimin si frymë që kalon përtej një ndjenje të vetme.
Edicioni i sivjetmë i “Manifesta”-s shtrihet në rajonin Ruhr të Gjermanisë dhe përfshin shumë hapësira ku zhvillohen shfaqje e ekspozita. Një prej tyre është hapësira historike “Christ-König” në Bochum, ku i është dhënë publikut mundësia ta shohë punën e Albe Hamitit në kontekstin e një godine me ngarkesë historike. Në këtë hapësirë, projekti “De-Life” lidhet jo vetëm me përmbajtjen, por edhe me mënyrën se si artit i jepet vendi – duke krijuar dialog mes veprës, arkitekturës dhe atyre që e ndjekin.
Me video-instalacionin “De-Life”, artistja nuk ndalet vetëm te vetmia si ndjesi. Ajo e zgjeron fokusin te heshtja që vetmia lë brenda njeriut, te boshllëqet që prodhon tjetërsimi dhe te kërkimi i vazhdueshëm i vetes në një botë gjithnjë e më të ndarë. Kështu, vepra shfaqet si një reflektim mbi mekanizmat e brendshme që aktivizohen kur njeriu ndihet i shkëputur nga mjedisi, nga identiteti i mëparshëm ose nga lidhjet që dikur e mbajnë të ankoruar.
“De-Life” e Hamitit: tjetërsimi si gjendje që ndihet në heshtje
Në narrativën që përcjell veprimi i saj, tjetërsimi shfaqet si një proces që nuk mbaron te kufiri i një vendi apo i një periudhe, por vazhdon të punojë brenda njeriut. Pikërisht për këtë arsye, projekti përqendrohet në ndjenjat e privimit, izolimit dhe humbjes – jo si elemente të ndara, por si pjesë e një zinxhiri. “De-Life” e lexon shkëputjen nga rrënjët si një temë që prek identitetin, ndërsa vetja kërkon sërish të kuptojë se çfarë mbetet kur nuk ka më atë që e lidhte.
Edicioni i 16-të i “Manifesta”-s, ku Albe Hamiti prezanton punën e saj, është një ngjarje që mbledh artistë nga vende të ndryshme dhe hapësira të shumta ekspozuese shërbejnë si skena të ndërthurura të një lëvizjeje nomade. Në këtë kontekst, fakti që ajo përfaqëson komunitetin shqiptar si e vetmja artiste nga Shqipëria dhe Kosova në këtë edicion, e bën prezantimin edhe më të veçantë. Projekti i saj shfaqet në një rrjet ku publiku ndërkombëtar ndesh me forma të ndryshme arti, por me “De-Life” Hamiti sjell një ngjyrë të qartë emocionale: atë të ndjesisë së ndarjes dhe të kërkimit për një zë të brendshëm.
Në vijim të kësaj ideje, synimi i punës së saj është të hapë një hapësirë reagimi te publiku. Në përshkrimin e projektit, theksohet se shpresa e Hamitit është që vepra të krijojë jehonë te ata që e shohin: jo domosdoshmërisht përmes përcjelljes së një mesazhi të vetëm e të pandryshueshëm, por duke zgjuar diçka personale te secili. Në këtë mënyrë, “De-Life” funksionon si një udhëtim i brendshëm për shikuesin, ku heshtja, boshllëqet dhe kërkimi i vetes marrin formë përmes përvojës së instalacionit video në një hapësirë konkrete historike, siç është “Christ-König” në Bochum, brenda territorit të Ruhr-it të Gjermanisë.
Botuar fillimisht në Koha.net