Me ardhjen e vjeshtës, Tetova nuk po sheh vetëm ndryshimin e ngjyrave të peizazhit, por po përballet sërish me një shqetësim të përsëritur: cilësinë e ajrit. Temperaturat kanë filluar të ulen, ndërsa qyteti ka kaluar pragun minimal të ndotjes. Ndërkohë, shqetësimet e ngritura nuk janë shoqëruar me përgjigje nga institucionet, duke e bërë situatën edhe më problematike për banorët.
Sipas ambientalistëve, problemi nuk është i rastësishëm dhe as i lidhur vetëm me motin. Rrënjët e kësaj situate, sipas tyre, lidhen drejtpërdrejt me mungesën e veprimeve nga institucionet lokale dhe me mungesën e një mbikëqyrjeje të vazhdueshme ndaj ndotësve të mëdhenj. Ndërsa kushtet atmosferike favorizojnë akumulimin e ndotësve gjatë stinës së ftohtë, mungesa e reagimit institucional e kthen ajrin e ndotur në një fenomen që përsëritet nga viti në vit.
Ndërkohë, banorët përballen edhe me një realitet të drejtpërdrejtë: nevojën për ngrohje, por pa akses në një rrjet të centralizuar ngrohjeje. Në këto kushte, dhe paralelisht me koston e lartë të energjisë, shumë familje ndjehen të detyruara të gjejnë zgjidhje alternative për të mbajtur ambientet e ngrohta. Kjo çon në zgjedhje që ndikojnë negativisht në mjedis dhe në shëndetin publik.
Ekzistojnë raste kur familjet djegin çdo material që mund ta gjejnë për ngrohje. Në praktikë, përmenden lëndë druri të lagësht, si dhe djegie e mbetjeve industriale dhe plastikës. Këto materiale, kur digjen, çlirojnë substanca toksike në mjedis, duke e përkeqësuar më tej cilësinë e ajrit në një periudhë kur temperatura është në rënie. Kështu, ndotja nuk vjen vetëm nga burime të mëdha, por ushqehet edhe nga mënyra se si shtëpitë përballen me nevojat bazë gjatë sezonit të ftohtë.
Tetova po përballet me ajër të ndotur: nevojiten investime dhe subvencione
Në këtë kontekst, ekspertët theksojnë se zgjidhja kërkon një qasje më të gjerë dhe të matshme. Një pjesë e propozimeve lidhet me investime konkrete për të përmirësuar kushtet dhe për të zvogëluar burimet e ndotjes. Për më tepër, përmendet nevoja për subvencione, të cilat do të ndihmonin familjet që të mos e zëvendësojnë ngrohjen e duhur me djegie të materialeve problematike.
Problemi, sipas ambientalistëve, nuk mund të trajtohet vetëm si çështje e sezonit. Kalimi i pragut minimal të ndotjes tregon se ka një presion të vazhdueshëm mbi mjedisin. Ndërsa vjeshta dhe dimri shtojnë përdorimin e burimeve të ngrohjes, mungesa e kontrollit ndaj ndotësve të mëdhenj e bën të vështirë që qyteti të rikthehet në nivele të pranueshme. Kur institucione lokale nuk ndërmarrin hapa të qartë, qytetarët mbesin të pambrojtur dhe ndotja bëhet një shqetësim që prek çdo ditë.
Për banorët, ndikimi ndihet drejtpërdrejt në përditshmëri. Ata duhet të sigurojnë ngrohje në shtëpi pa infrastrukturë qendrore, ndërsa kostoja e energjisë e rrit presionin financiar. Në mungesë të alternativave më të pastra dhe të mbështetjes, rreziku që ndotja të rritet gjatë periudhës së ftohtë bëhet më i madh. Kjo vë në qendër dy nevoja të ndërlidhura: nga njëra anë, kontroll më i rreptë dhe mbikëqyrje ndaj ndotësve; nga ana tjetër, mbështetje që t’i ndihmojë familjet të zgjidhin ngrohjen pa përdorur materiale që çlirojnë substanca toksike.
Ndërsa qyteti po përballet me kushte që po përkeqësohen me rënien e temperaturave, shqetësimi kryesor mbetet se institucionet ende nuk kanë dhënë përgjigje të mjaftueshme. Me ajrin që kalon pragun minimal të ndotjes dhe me mënyrën e ngrohjes që po shtyn përdorimin e materialeve të papërshtatshme, Tetova rrezikon të ketë një sezon tjetër me nivele të larta ndotjeje, nëse nuk merren masa të shpejta. Zgjidhjet e propozuara synojnë pikërisht këtë: investime për të ulur burimet e ndotjes dhe subvencione për të mbështetur familjet në zgjedhje më të sigurta për mjedisin.
Botuar fillimisht në Albeu
