Agon Ahmeti, drejtor i organizatës ETEA, ka vlerësuar se ashpërsimi i gjobave për kopjim në Testin e Maturës nuk mjafton për ta ndalur këtë fenomen. Ai argumenton se ligji i ri ka sjellë masa më të forta ndëshkuese, por ka çaluar në një pjesë kyçe: sipas tij, duhet të përfshihet edhe përgjegjësia e administratorëve që tolerojnë ose mundësojnë kopjim, duke u marrë licenca e mësimdhënies.
Testi i Maturës, i cili do të zhvillohet të shtunën, do të përfshijë rreth 20 mijë nxënës të shkollave të mesme të larta. Ahmeti thekson se grupet që tentojnë të kopjojnë, siç ka ndodhur edhe më herët, tashmë janë mobilizuar. Ajo që e dallon këtë vit, sipas tij, është se me Ligjin e ri janë parashikuar masa më të ashpra gjobash.
Ai thotë se ligji aktual parashikon gjoba deri në 1 mijë deri në 2 mijë euro për persona fizikë. Për personat juridikë, ndëshkimet shkojnë nga 5 mijë deri në 20 mijë euro. Megjithatë, Ahmeti e sheh këtë kornizë si jo të mjaftueshme për të krijuar pengesën e duhur, pasi praktikat e mëparshme kanë treguar se dënimet ndaj administratorëve nuk kanë qenë në numër të mjaftueshëm.
Licenca e mësimdhënies për administratorët që lejojnë kopjimin
Ahmeti ka argumentuar se edhe kur merren për bazë rregullat e ligjit të kaluar, nuk ka pasur efekt të mjaftueshëm. Ai ka thënë se në një studim të organizatës, të realizuar në vitin 2024, janë identifikuar vetëm 16 raste prej 2007-sh që kanë përfunduar me dënime me gjobë për administratorët. Sipas tij, madje edhe këto raste kanë pasur kriter minimal, ku diferenca e gjobave ka qenë rreth 300 deri në 500 euro.
Duke iu kthyer situatës aktuale, ai ka shprehur pritjen se fenomeni i ngjashëm do të vazhdojë edhe më tutje, nëse ligji nuk e prek drejtpërdrejt pjesën e përgjegjësisë së atyre që menaxhojnë procesin e testimit. Ai thekson se në shoqëri zhvillohet një mobilizim që synon t’u ndihmojë nxënësve për Testin e Maturës, duke e shoqëruar këtë me supozimin se po bëhet mirë. Por, sipas tij, kjo ndihmë kthehet në dëm të nxënësve.
Ahmeti ka theksuar se në këtë fenomen kanë rol edhe mësimdhënësit. Sipas tij, ata që ndihmojnë në kopjim duhet t’i nënshtrohen masave më të ashpra. Ai ka sjellë edhe një shembull konkret për vitin 2024: ka qenë një grup “Matura 2024” me 7602 anëtarë, që sipas tij përfaqësonte rreth 42 për qind të nxënësve. Pas provimit, ai thotë se Ministria ka raportuar vetëm 79 nxënës të përjashtuar nga provimi për përdorim të telefonit, ose më pak se 0.5 për qind.
Ky rezultat, sipas Ahmetit, krijon një dispropocion të madh mes numrit të mundshëm të atyre që tentojnë të kopjojnë dhe numrit të atyre që përfundojnë të sanksionuar. Ai e ka lidhur këtë me kushtet reale në klasë dhe me mënyrën si administrohet procesi. Ahmeti ka thënë se një administrator, i cili dëshiron të jetë në krye të detyrës, është i pamundur të mos e vërejë kopjimin kur janë rreth 15 nxënës në klasë. Nëse ka telefona, thotë ai, është tejet e vështirë që të mos vërehen kur administratorët janë në pozicion dhe në kontroll.
Në këtë kontekst, ai ka nënvizuar se kjo praktikë nënkupton tolerim në një mënyrë ose tjetër, madje edhe mundësi që kopjimi të bëhet qëllimshëm. Për ta, sipas shpjegimit të tij, ndryshimet në ligj nuk duhej të kufizoheshin vetëm në rritjen e gjobave, por të përfshinin edhe masën e tërheqjes së licencës për administratorët që lejojnë ose mundësojnë kopjimin. Ai ka shtuar se edhe studimet dhe gjetjet e mëparshme e mbështesin këtë shqetësim, pasi dënimet ndaj atyre që administrojnë procesin kanë qenë shumë të rralla.
Botuar fillimisht në Koha.net